Het besef dat alles voorbijgaat, kan het leven juist betekenisvoller maken en onze aandacht richten op de schoonheid van tijdelijke momenten

Ik ben niet echt een fan van kortverhalen, ik heb tijd nodig om mij te laten verdwalen in een verhaal, mij los te koppelen van mijn omgeving. Maar voor een van mijn lievelingsauteurs maak ik graag een uitzondering. Om het boek dat je net gelezen hebt te kunnen loslaten voordat je dat andere boek opneemt zijn kortverhalen best wel een goed idee, merk ik nu.

Een centraal thema in het werk van Sandro Veronesi is de moeilijkheid die mensen ervaren wanneer zij een geliefde verliezen. Hoewel verdriet een vanzelfsprekend onderdeel van dat verlies is, gaat er ook een groot deel van onze tijd, aandacht en energie verloren dat eerder in die liefde werd geïnvesteerd. Toch ontstaat er bij de mens — en misschien wel uitsluitend bij de mens — een vorm van verlamming die we rouw noemen en die soms jarenlang kan aanhouden.

Sigmund Freud schreef over dit verschijnsel in zijn korte essay Vergankelijkheid. Veronesi ontleent daar de titel aan van zijn nieuwe boek, dat geen roman is, maar een verzameling verhalen die hij gedurende zijn literaire loopbaan schreef. Vergankelijkheid vormt een ode aan de menselijke verbondenheid, die zo wezenlijk is voor onze identiteit dat we ons soms nauwelijks nog van onze geliefden kunnen onderscheiden.

De bundel biedt een belangrijke dwarsdoorsnede van Veronesi’s literaire oeuvre en ontwikkeling. De 32 verhalen bestrijken verschillende periodes uit zijn schrijverschap en brengen terugkerende thema’s samen als verlies, familie, liefde, herinnering, angst en de kwetsbaarheid van het bestaan. Doorheen de verhalen reflecteert Veronesi voortdurend op het leven, de tijd en de werking van het geheugen. De titel vormt daarbij een passende sleutel tot de hele bundel: de personages worden geconfronteerd met de voortdurende verandering van het leven en met het onvermijdelijke verlies dat daarmee gepaard gaat.

De verhalen kunnen worden gelezen als kamers van verlies: ruimtes waarin personages zoeken naar houvast te midden van onzekerheid, afscheid, liefde en de onvoorspelbaarheid van het bestaan. Tegelijk zijn het niet alleen ervaringen van Veronesi’s personages, maar ook spiegels voor de lezer. Meermaals betrapte ik mezelf op herkenbare parallellen met mijn eigen gedachten en ervaringen.

Vergankelijkheid verwijst niet alleen naar Freuds korte essay, dat eveneens in de bundel is opgenomen. Het begrip wijst er ook op dat juist de eindigheid van dingen hun waarde en intensiteit kan vergroten. Vergankelijkheid wordt daardoor niet uitsluitend als iets tragisch voorgesteld. Het besef dat alles voorbijgaat, kan het leven juist betekenisvoller maken en onze aandacht richten op de schoonheid van tijdelijke momenten. Ik heb al even moeten slikken en ook al moeten glimlachen. Ik ga er zuinig mee omspringen met die Vergankelijkheid en regelmatig tussen twee titels in eentje meepikken. Blijkbaar kunnen kortverhalen mij dus toch bekoren.

Sandro Veronesi (1959) werd met romans als In de ban van mijn vader, Kalme chaos en De kolibrie wereldwijd een literaire publiekslieveling – en bestsellerauteur. Hij won in de loop der jaren verschillende grote prijzen. Hij is een van de twee schrijvers die tweemaal de Premio Strega won, de belangrijkste literaire prijs van Italië. Zijn meest recente roman is het prachtige Zwarte september.