Ingetogen veerkracht in een vergeten wereld van schuld en hiërarchie

In 1903 wordt het vijftienjarige eilandmeisje Aoi Ichi verkocht aan het meest exclusieve bordeel van Kumamoto in Japan. Ze gaat in de leer bij de hoogste courtisane, oiran Shinonome. Gaandeweg begint Ichi de macht van seks en geld te begrijpen. Ook krijgt ze op school reken- en schrijflessen van een lerares die haar studenten aanmoedigt om kritisch te denken en hun mening te uiten. Dit maakt dat Ichi en haar lotgenoten uiteindelijk samen in staking gaan: ze lopen weg uit het bordeel op zoek naar een nieuw leven.

Vakschool voor meisjes van plezier speelt zich af in het Japan van het begin van de twintigste eeuw, een samenleving waarin armoede, schuld en sociale hiërarchie het lot van jonge vrouwen bepalen. Het is een roman die minder wil choqueren dan begrijpen. Kiyoko Murata benadert het leven in de yūkaku of plezierwijk niet als spektakel, maar als een menselijk systeem, met al zijn wreedheid én zijn onverwachte vormen van verbondenheid.

Met grote zorg en historische kennis verweeft Murata de context doorheen het verhaal van de vijftienjarige Ichi, die door haar ouders uit levensbehoud wordt verkocht aan het meest exclusieve bordeel van Kumamoto. Daardoor voelt het boek aan als een inkijk in een bijna afgesloten wereld.

Het leven achter de schermen van de bordelen wordt niet geromantiseerd, maar evenmin herleid tot louter ellende. Wat Ichi tot een opvallende protagonist maakt, is niet heldhaftigheid, maar haar vermogen om mens te blijven in omstandigheden die dat nauwelijks toelaten. Ze wordt niet neergezet als een klassiek slachtoffer of als een heldin: ze ondergaat, observeert en past zich aan. De pijn verdwijnt daardoor niet, maar verplaatst zich naar emoties die zelden worden uitgesproken en des te sterker onder de oppervlakte voelbaar zijn. Seksualiteit en geweld blijven grotendeels impliciet; de leegtes worden door de lezer zelf ingevuld.

Een rode draad doorheen het verhaal is de solidariteit tussen vrouwen. De relaties tussen de meisjes en vrouwen in het bordeel vormen het morele zwaartepunt van de roman. In plaats van rivaliteit overheersen zorg, gedeelde kennis en kleine gebaren van steun. Hier schuilt de ware kracht van het boek: hoop ontstaat niet door ontsnapping, maar door verbondenheid. In deze stille tegenkracht groeit iets wat lijkt op waardigheid, zelfs binnen een onderdrukkend systeem.

Murata’s toon is consequent ingetogen. Ze beschrijft vrouwenhandel en het werk van courtisanes bedachtzaam en zonder sensatiezucht. De grimmige realiteit wordt niet opgesmukt, maar evenmin uitgespeeld. De stem blijft menselijk, soms mild, zelfs waar de omstandigheden hard zijn. Die soberheid — het weigeren van expliciete scènes of melodrama — maakt het verhaal juist schrijnender. In deze historische eerlijkheid verschijnt het Japan van 1903 als een maatschappij waarin schuld, armoede en sociale orde naadloos in elkaar grijpen. De ‘vakschool’ uit de titel krijgt daarbij een wrange betekenis: een plek waar meisjes leren functioneren binnen een systeem dat hen geen toekomst biedt, slechts overleving.

Wat blijft hangen is niet alleen een aanklacht, maar een stille erkenning van vrouwelijke veerkracht. Het boek maakte indruk op mij door zijn morele ernst, historische precisie en aandacht voor het kleine, kwetsbare leven binnen een fundamenteel onrechtvaardig systeem. Vakschool voor meisjes van plezier is een ingetogen en confronterende roman die meer vraagt dan zij verklaart, en juist daardoor blijft nazinderen in haar kalme, onverbiddelijke blik op een vergeten werkelijkheid.