Boekvoorstelling 'Als alles goed gaat' - Fleur Pierets

Interviewer van dienst is Fien Criel van de Klimaatcoalitie en laat dat al een tipje van de sluier oplichten: Fleur schreef niet zomaar een boek, ze schreef wat ze zelf “een klimaatboek” noemt.

Fleur. Naast schrijver, spreker en kunstenaar ben je ook activiste. Wat was eigenlijk de aanleiding om dit boek te schrijven?

Dat kwam door een gesprek dat ik had met Anuna De Wever. Zij zei me: “Fleur, jij weet toch dat ik waarschijnlijk maar 50 jaar ga worden?” Die uitspraak choqueerde me enorm. Ze legde me dan wat cijfermateriaal voor mijn neus waarbij mijn volgende gedachte was: “Ja maar waarom doen wij eigenlijk niet veel meer?”

Dus ik dacht, ik MOET een klimaatboek schrijven maar ik moet dat wel doen op een romanachtige manier om zoveel mogelijk mensen te bereiken.

Zelf werk ik nog maar heel recent (1 jaar) bij de Klimaatcoalitie. Dus toen Rokko me vroeg om dit interview te doen dacht ik even dat ik een zware cijfervoorbereiding zou nodig hebben rond allerlei wetenschappelijke invalshoeken, maar … zo’n boek is het dus niet. Vertel, wat is het wel?

Vijf mensen zijn uitgekozen door een TV-productiehuis om op een onbewoond eiland en omringd door televisiecamera’s te gaan beslissen wat ze willen bewaren voor de toekomst.

Stel dat de aarde binnenkort onleefbaar wordt voor menselijk leven, wat willen wij dan bewaren om ooit aan, eventueel, toekomstig menselijk leven te tonen dat wij hier zijn geweest.

Ik vond die vraag ook voor mezelf een interessante oefening: wat doen wij in dit leven dat de moeite waard is om achter te laten?

Het probleem dat ik het eerste tegenkwam was dat vrijwel niks “van betekenis” bleek zonder context. Bijvoorbeeld: een dictafoon met daarop een ingesproken boodschap. Als je weet dat taal maar een heel late ontwikkeling was bij de mensheid, dan wordt zoiets plots van nul betekenis zonder context.

Voor mij was de conclusie dan, ja, als we vrijwel niks kunnen bewaren, wat doen we dan met dat éne fantastische leven dat we hier en nu hebben, hoe vullen we dat in?

Ook de personages in je boek zijn heel hard met die vragen bezig. Het format deed me persoonlijk ook onmiddellijk aan de film “Don’t look up” denken. Was het een bewuste keuze van jou om te gaan voor zo’n TV-format om de boodschap harder binnen te laten komen?

Ik denk het wel. Weet je, ik ben het soort activist die bruggen wil bouwen. Ik weet dat ik die bruggen niet ga bouwen door moeilijke boeken te schrijven want dan ga je heel wat mensen al bij voorbaat uitsluiten. En ik ben van de inclusie, ik vind dat iedereen betrokken moet worden en het gevoel moet krijgen dat ze iets moeten doen.

En ook omdat ik vind dat er in de manier waarop ik schrijf wel een mogelijkheid zit om dat heel breed te trekken. Ik heb dat ervaren toen “Mijn heerlijk monster” uitkwam. Ik kreeg een uitnodiging voor een interview van het Laatste Nieuws en ik was daar best wel judgemental over. Als in “wat gaat een oude witte man nu begrijpen van een boek over lesbische vrouwen”? Wel, die man heeft daar dingen in ontdekt en over gezegd die niemand anders had opgemerkt en later riep Het Laatste Nieuws mijn boek uit tot boek van het jaar.

Dat toont wel aan dat mijn schrijfstijl heel wat mensen kan meepakken. Als je dan schrijft over zware thema’s, dan vind ik het wel mijn verantwoordelijkheid als schrijver om zoveel mogelijk mensen mee te krijgen.

Ik denk dat je daar zeker in geslaagd bent Fleur! Niet alleen is het een boek dat ik ook bijvoorbeeld zou aanraden aan mijn familie om te lezen; het draagt ook zoveel verschillende thema’s in zich dat het een ideale gespreksstarter is op allerlei momenten.

Op Kerst?

Ja inderdaad, ideaal! (de zaal lacht)

Even terug naar het verhaal: het boek speelt zich ver in de toekomst af, 100 jaar verder dan vandaag. Dat is eigenlijk al verder dan de tijd waar Anuna je op wees?

Inderdaad. En ik wou dat doen, dat haakje van 100 jaar zetten, om helder te zijn in de boodschap “daar zijn we nog niet” dus het is ook een erg duidelijke “call to action”.

Als je het zo bekijkt, is je boek dan bedoeld als hoopvolle boodschap?

Hoopvoller dan ik zelf ben. Dat wel.

Eerlijk gezegd vond ik persoonlijk het niet zo’n hoopvol boek. Wel vond ik dat via de personages heel wat ambiguïteit naar boven komt. Eigenlijk lijken zij nog heel hard met dezelfde vragen te worstelen als wij nu.

Ja klopt, dat is natuurlijk ook een stilistische keuze die je maakt. In het boek vinden ze op een bepaald moment ook een CD van Taylor Swift waarover ze zich de vraag stellen “Gaan we dit bewaren?” Gaan mensen over 100 jaar nog weten wie Taylor Swift is? Waarschijnlijk niet. Kijk, als je daaraan twijfelt, vertel ik je graag deze kleine anekdote. Toen Julian en ik in New York waren voor ons huwelijksproject zitten we daar op een bankje en praten we over waarom we dat eigenlijk doen. Op het exacte moment dat Julian zegt “Eigenlijk ook wel om iets na te laten …” komen er twee meisjes van zo’n 15 jaar naast ons zitten op dat bankje en de ene vraagt aan de andere “wie is Michael Jackson?”.

Die anekdote werkt voor mij ook heel relativerend. Elke keer als ik de vraag “wat wil ik nalaten” wat té serieus dreig op te nemen, denk ik: “heej Fleur, wie is Michael Jackson, weet je?”.

Maar dus, mocht ik geen herkenbare situaties of referenties in het boek gebruikt hebben, dan zou ik de lezer kwijt geweest zijn.

Hetzelfde geldt dan ook voor de wijze waarop je sociale ongelijkheden beschrijft in het boek, alsof ze er binnen 100 jaar nog altijd zullen zijn?

Goh, vijf jaar geleden zou ik misschien bijvoorbeeld op vlak van racistische tendensen nog wat optimistischer geweest zijn, en dan schrijf je van zelf ook een ander boek. Nu gaan we zo hard achteruit, worden zovele rechten terug gedraaid, dat ik nu denk: binnen 100 jaar is het terug als vijf jaar geleden. We lijken alleen maar achteruit te gaan. Als we zo verder gaan is er dus zonder twijfel nog altijd racisme binnen 100 jaar.

Je hebt in het boek vijf diverse personages uitgewerkt, die ook allemaal in hun diversiteit met diezelfde vraag “wat willen we bewaren” worstelen. Zoveel personages in één boek, dat is nieuw voor jou?

Zeker wel. In de zeven jaren dat ik nu schrijf, heb ik altijd in de eerste persoon geschreven. Dat zorgt ervoor dat de lezer denkt dat ik als schrijver samenval met die eerste persoon. Dat is natuurlijk niet zo, met uitzondering van Julian, waar het wel om een eigen verhaal ging.

De ik-persoon in Heerlijk Monster heeft misschien maar 20% Fleur-kenmerken in zich.

Deze keer dacht ik: “wat als ik eens alles aan iemand anders geef?” Uiteraard blijft er altijd een stukje van de schrijver in elk personage achter want je bent je eigen referentiekader, dat is gewoon zo.

Maar ik vond het wel pittig om vijf personages zomaar te verzinnen.

Laten we het even hebben over Viola, die als medewerker bij het TV-productiehuis in het begin van het boek heel erg de controle heeft. Doorheen het boek zien we haar gaandeweg die controle verliezen. Welke keuzes heb je bewust gemaakt bij dit personage?

Ik vond het voor Viola erg belangrijk dat zij een oudere vrouw was, of ja, ouder, hm, eerder belangrijk dat ze uitgerangeerd was. Ze hadden haar aangekondigd dat het de laatste show was die ze zou maken. Datzelfde fenomeen zie ik gigantisch terugkomen in mijn eigen omgeving. Ik ben zelf 53 en als schrijver daar wat vrij van, maar ik merk dat veel van mijn vriendinnen, echt de éne na de andere, aan de kant gezet worden voor jongere vrouwen. Dat vast stellen vind ik bijzonder pittig. Dus ik wou zeker iets doen rond discriminatie op basis van leeftijd. Je ziet ook dat daar bij mannen heel anders mee wordt omgegaan. Die worden tot op hoge leeftijd openbaar opgevoerd, desnoods zetten ze er een jong “poppemieke” bij, en opgelost. Alle respect voor de jonge dames die dat allicht goed doen, maar, de omgekeerde situatie gebeurt dus niet: oudere vrouwen die geflankeerd worden door een jonge kerel.

En voor alle duidelijkheid, dit gaat verder dan de televisie alleen hee, ik heb een vriendin van 55 die aan het solliciteren is omdat ze haar werk verloor, maar die krijgt dus nul kansen, maar nul hee!

Een ander personage is Enrique. Hij is klimatoloog, de wetenschapper in de groep, én hij heeft “de zwarte doos” gemaakt volgens strenge voorschriften waar alle te bewaren objecten in terecht moeten komen. Enerzijds is hij een “typetje” zoals we wetenschappers wel kennen of ons voorstellen, anderzijds kon ik hem ook niet zo goed lezen. Was het de bedoeling dat hij wat mysterieus bleef?

Ik vond eerder dat we niet meer van hem moesten weten. Het is ook belangrijk dat de personages ons niet te ver afleiden van de verhaallijn. Het personage van Enrique is wel op een reële persoon gebaseerd. In 2022 stond er een interview in The Guardian met een klimatoloog. Die ging over de hele wereld spreken op bijeenkomsten van extreem rijken die zich de vraag stelden: wat is onze oplossing als de aarde gaat ophouden te bestaan? Waar kunnen wij dan gaan schuilen? Door dit soort bijeenkomsten is er nu een echte economie gegroeid in dat soort “schuilen”. Nu al zijn er over de hele wereld ondergrondse bunkers gebouwd maar niet alleen dat. Er is een bedrijf in Texas dat zich specialiseert in het bouwen van zwembaden in die ondergrondse bunkers. Een ander bedrijf is dan weer gespecialiseerd in ondergrondse bowlingbanen. Zo zien we dat de allerrijksten hun geld liever investeren in de wijze waarop zij in alle luxe de Apocalyps kunnen gaan uitzitten, liever dan in het oplossen van de grote wereldproblemen zoals honger en armoede bijvoorbeeld. Stel je ook maar eens voor, dat schreef die klimatoloog ook in The Guardian, hoe je gaat verhinderen dat 98% van de bevolking, die letterlijk dreigt dood te gaan van de honger, weg blijft van die bunkers? Hoe ga je die “veilig” stellen? Onderschat geen hongerige meutes!

Dat is dus geen conspiracy-denken, dat is nu werkelijk allemaal aan het gebeuren.

In het boek komt dat allemaal terug bij het personage van Enrique.

Enrique stelt zich ook heel wat fundamentele vragen. Moeten we dit als groep of als individu bekijken? Wat verbindt ons met elkaar?

Omdat er in het boek redelijk weinig actie zit is het natuurlijk nodig dat de personages van elkaar gaan verschillen. Anders zou het een doodsaai boek zijn geworden. Enrique is een superintelligent iemand. Dat blijkt uit al zijn gerealiseerde werk. Hij is ook heel trots op “de doos” die hij met zijn team ontworpen heeft. Maar tegelijk is hij wat contactgestoord en heeft het erg moeilijk met emoties. Je merkt ook in het boek dat hij zich tijdens het ontwikkelen van de doos nooit afgevraagd heeft welke voorwerpen er in terecht zouden komen.

Dat vond ik ook interessant aan het boek, de intermenselijke relaties die zich tonen wanneer je een groep mensen in dergelijke context met zo’n opdracht samen plaatst, dan wordt heel snel welke agenda je ook dacht te hebben, een “lost case”.

Maar laat ons even terugkeren naar onze tijd, en jij als activiste. Want je noemde het boek zelf een “call to action”. Wat vind jij dan het belangrijkste dat er nu zou moeten gebeuren op vlak van klimaat?

Ik vind het allerbelangrijkste wat ons te doen staat onze overheden ter verantwoording te roepen.

Wij denken altijd dat wij niks te zeggen hebben maar onze kracht zit in ons collectief. Als wij allemaal zeggen “neen, stop, hier zijn we het niet mee eens”, dan kunnen wij een land plat leggen.

Natuurlijk hebben we daarbij wel één groot probleem: onze politici praten graag in een taal van schaarste. Het geld is op, er is te weinig olie, er zijn niet genoeg betaalbare woningen, …

Dat heeft als effect dat mensen schrik hebben om te verliezen wat ze nu nog hebben en daarom hun mond houden. Komt daar nog eens bij dat de politiek ook zondebokken creëert: mensen van kleur, vrouwen en queer personen. Het is altijd hun schuld dat er problemen zijn. En zij worden altijd benoemd als de “ander”, de “zij” die tegenover de “wij” staat.

Dus, samengevat is mijn call to action dit: Zo lang wij ons bezig houden met homofobie, misogynie en racisme blijven de beleidsmakers buiten schot. Terwijl wij met elkaar vechten doen zij gewoon wat ze willen. Mochten we die energie die we nu steken in elkaar te bevechten eens loslaten en die richten naar wat echt belangrijk is, dan hebben we direct heel wat meer handen om te realiseren wat noodzakelijk is.

Dat is voor mij als activiste heel herkenbaar en ook de motivatie om te doen wat ik doe. Toch merk ik bij campagnes en dan vooral bij Gen Z mensen vaak een groot fatalisme. Ze zien vaak het nut van betogingen niet meer in.

Wat zeg jij dan aan hen?

Euh, … dat ik denk dat het altijd beter is iets te doen dan niets te doen.

Dat klopt. Ik heb hier mijn tattoo van een kolibrie. (toont deze)

Die hoort bij een verhaal over een gigantische bosbrand. Alle dieren vluchten naar het water en staan daar wat dwaas naar de brand te kijken. Alleen de kolibrie probeert met kleine druppels water in zijn snavel de brand te blussen. Als alle dieren hem uitlachen en zeggen dat het zo echt wel niet zal lukken, zegt de kolibrie: “Ik doe tenminste iets.”

En dat geldt ook voor ons. Stel jezelf die vraag: “wat ga je doen met dat éne leven dat je hebt”?

Ik heb mezelf altijd al die vraag gesteld maar de “urgency” ervan is wel serieus aangewakkerd door de dood van Julian. Het ene moment zijn we gelukkig getrouwd, dan wordt zij ziek en in een rotvaart van zes weken is ze er niet meer. Die ervaring heeft me nog meer overtuigd van die urgency om te handelen.

Nee, we mogen niet wachten om de dingen te doen die belangrijk zijn!

Wat me hier weer opvalt, en ik vind het ook in je boek terug, is de grote rol die jij toeschrijft aan emoties, ook in activisme. Kan je daar iets meer over vertellen?

Dat is absoluut zo. Ik ga bijvoorbeeld heel vaak op scholen praten bij vijfde of zesdejaars en dan krijg ik nu soms al bij voorbaat de verwittiging “je zou wel eens negatieve commentaar kunnen krijgen als je vertelt dat je gay bent”.

Ik kon dat vroeger niet zo goed geloven vanuit mijn eigen geloof in de jeugd en de toekomst. Maar steevast krijg ik op die lezingen te horen dat ik “ziek” ben omdat ik gay ben én dat een vrouw hen niet moet komen vertellen wat ze wel of niet moeten doen.

Wat ik dan wel doe is die jongens pakken op aangeleerd gedrag. Want dat is het ook. Geen enkel jongetje van 2 of 3 dat met blokken speelt of zich als Batman verkleedt gaat spontaan zeggen “en later ga ik vrouwen koeioneren”. Als je dat als reactie geeft, speel je in op emotie. Ik zou hen ook massa’s cijfers kunnen voorleggen maar volgens mij werkt dat niet.

Cijfers blijven belangrijk maar soms werken emoties sterker en langer door.

Daarmee ben ik wat door mijn vragen heen en gaan we over naar het publiek.

• Iemand vraagt als Fleur op het eiland zou zijn, wat zou zij dan willen bewaren?

Fleur antwoordt dat die daar het boek voor moet lezen en dan weet die het.

• Iemand anders vraagt of we als middenklasse niet meer kunnen doen door bijvoorbeeld te beslissen een stuk van ons eigen inkomen aan een collectieve werking te doneren. Als de overheid onvoldoende herverdeelt, kunnen wij dat niet zelf doen?

Fleur antwoordt dat we heel veel keuzes kunnen maken die economische impact hebben: wij beslissen wat we kopen, waar we kopen. Ook daar zie je het belang van collectiviteit: als wij met z’n allen beslissen dat we een bepaald merk niet meer gaan kopen, dan gaan die de deuren moeten sluiten hee.

Als iedereen in deze ruimte mee deze boodschap actief gaat verspreiden, waar zijn we toe in staat? Bedenk dat eens …

• Dezelfde persoon vraagt nog eens: stel dat we allemaal 100€ van ons inkomen zouden doneren, waaraan? Wat zou de beste keuze zijn?

Fleur antwoordt dat dit een lastige vraag is. Allereerst vindt ze de premisse verkeerd dat zomaar iedereen aan het einde van de maand nog 100€ over heeft die echt misbaar is. We gaan daarbij te vaak uit van onze realiteit.

Ik zou dus niet direct een antwoord hebben op die vraag, heel benieuwd of jij dat wel hebt.

Ik zou vooral nadenken over welke producten of merken ik waarom niet meer wil kopen. En welke net wel. Meer en meer geven bedrijven dat ook zelf aan, dat ze bijvoorbeeld inclusie voorstaan, gelijkheid, eerlijke handel drijven, enzovoort. Er wordt ook wel gezegd dat ook dat “tokenisme” is (nvdr: symbolische actie). Maar evengoed zijn er veel bedrijven die zelfs niet die moeite doen dus ja … Maar dus, waar zou jij je 100€ aan doneren?

• Ik denk aan voeding omdat dit de grootste basisnood is, je kan voedselbanken steunen maar ook bio winkels of bio boeren, versmarkten, noem maar op.

Fleur antwoordt dat dit klopt, nadenken over wat JIJ kan doen is echt relevant en vaak zal je op meer uitkomen dan je initieel dacht.

Fien zegt dat diezelfde redenering ook geldt voor de Klimaatcoalitie. We hebben niet alleen betogers nodig. Mensen kunnen ook helpen flyeren, berichten delen op sociale media, je lokaal engageren bij een initiatief dat bij jou past. Er zijn gewoon heel veel mogelijkheden.

• Nog iemand zegt eigenlijk niet zo erg te geloven in een oplossing als individuele verantwoordelijkheid, tegelijk mag dat ook geen excuus zijn. Ik doe ook wel zoveel mogelijk mijn individuele best, neem mijn individuele verantwoordelijkheid waar ik dat kan. Maar tegelijkertijd is evolutie gebaseerd op opportunisme. Dat zit nu eenmaal in de natuur want anders zouden wij hier allemaal niet eens zijn. Toch?

Fleur zegt dat het klopt dat overleven altijd is gedreven door opportunisme. Maar daarom moeten wij nog niet akkoord gaan om binnen een verstikkend kapitalistisch systeem te blijven leven.

Ja maar, vraagt dezelfde persoon zich af: moeten we niet naar afgesproken regels op wereldniveau die veel meer en sneller impact kunnen hebben dan het gebakkelei tussen alle landen dat nu alleen maar de boel vertraagt? Alleen, wat hebben we nodig om zover te komen? Dat kunnen wij toch niet als individuen? Moet daar geen samenwerking op wereldvlak voor komen?

Fleur wil toch graag even een paar voorbeelden geven van individuen die keiveel impact hebben gehad: herinner je de vrouw die niet meer opstond van haar plaats op de bus (Rosa Parks), het meisje van amper vijftien die met een kartonnen bordje opriep tot de scholenstrijd voor het klimaat (Greta Thunberg), enzovoort.

Het is soms moeilijk voor ons allemaal om te onthouden wat de impact van deze mensen is geweest, wat hun individuele actie betekend heeft voor zovelen. Maar het is even zeer waar dat er nog heel veel werk aan de winkel is en dat deze tijden ons niet hoopvol maken.

Ja maar, vraagt terug dezelfde persoon, is het genoeg? Heel concreet voor het klimaat nu bijvoorbeeld. Het is toch heel erg dringend en er verandert zo weinig.

Fien sluit aan door te zeggen dat ze zeker de urgentie wel erkent. Maar dat protest nu eenmaal vaak in golven verloopt. Ze is bijvoorbeeld wel heel bij met het resultaat van het onderzoek van de FOD dat vorige week uitkwam en waaruit blijkt dat ongeveer 80% van de bevolking wel degelijk wakker ligt van het klimaat, dat ze dringend vragen aan de verschillende regeringen om meer te gaan doen en dat de urgentie wel duidelijk leeft.

Er is wel duidelijk de vraag van hoe krijg je deze mensen terug in beweging? Ze gaan zich wel ergens aan moeten verbinden, en dan komen we terug bij het belang van emotie en gevoel.

Ik denk dat het belangrijk is te focussen op hoe we al die mensen kunnen activeren.

Fleur vult aan: Ik ben het absoluut ermee eens dat er op wereldvlak dringend en veel veranderd moet worden. Je kan ook kijken naar wie de gevolgen gaat dragen van die veranderingen. We zullen allemaal de impact daarvan voelen maar sommige groepen meer dan andere. Het is ook een mogelijkheid van daar te beginnen bewegen en zo tegelijk te werken aan verandering maar ook bescherming van wie nu vaak al uitgesloten leeft. Dus samengevat: er zijn verschillende strijden te voeren, die hebben meer met elkaar te maken dan we nu denken, er zijn verschillende lagen om op te werken en iedereen kan ergens wel zijn/haar/hun steentje bijdragen. Ons organiseren is belangrijk!

Zoek ook het niveau van concreetheid dat voor jou past. Niet iedereen is gemaakt op de wereld te veranderen. Ik zou ook kunnen zeggen dat ik wereldwijd homofobie wil uitroeien, natuurlijk wil ik dat. Maar ik kan me ook focussen op het bekendmaken van de hoge suïcidecijfers bij queer jongeren.

We mogen ons verleden ook niet vergeten: wij kunnen vandaag hand in hand op straat lopen omdat mensen voor ons daarvoor gestreden hebben. Ik kan een rekening openen op mijn naam zonder daarvoor getrouwd te moeten zijn met een man. Ook daar is strijd voor geleverd, nog niet eens zo lang geleden, maar we vergeten dat veel te snel.

Persoonlijk vind ik het mijn verantwoordelijkheid dat ik de wereld niet slechter achterlaat dan dat ik hem heb gevonden.

• Iemand pikt in op de gedachte van “waar is de impact het grootst”. Dat blijkt hier in Europa te zijn. Daar kunnen we moeilijk blij om zijn maar het geeft ons wel de kans om mensen te activeren want zij gaan het voelen en om politici in beweging te krijgen want het gaat hen wat kosten.

Fleur waarschuwt hier nog voor het perspectief van de politiek. Het is ongelooflijk hoe hard er op korte termijn wordt gedacht, van verkiezing tot verkiezing. Lange termijn denken, laat staan het lange termijn denken dat klimaatbeleid nodig heeft, daar zijn ze helemaal niet mee bezig. Zo wordt nadenken op lange termijn op zich al een rebelse daad.

Fien wil door deze opmerking en tot slot nog even terug naar het boek. Het viel haar op dat er slimme analyses in zaten over de rol van de media. Er zijn grosso modo twee zaken die dan gebeuren. Er is de media die jouw blik filtert waardoor je niet meer alles ziet wat er gebeurt. En er is de media die niet toont wat er wel al gebeurt, want er zijn enorm impactvolle zaken ook nu bezig waar we in de media nooit over horen.

Voor mij is het voorbeeld van Vandana Shiva heel inspirerend. Vanuit haar achtergrond in fysica vindt ze het bewaren van kruiden heel belangrijk. Van daaruit heeft zij in India heel wat vrouwengemeenschappen samen gebracht. Hun beweging strijdt voor zaadsoevereiniteit. Maar tegelijkertijd is zij vanuit haar kennis en onderzoek ook rechtszaken aangegaan tegen meerdere grote bedrijven tegen het patenteren van bijvoorbeeld Basmati.

• Is het sowieso niet onzinnig te willen nadenken over een toekomst die zo ver van je afligt?

Fleur: Door na te denken over het nut van een toekomst, kan je je heden naar waarde schatten.

Maar ik begrijp zeker dat andere mensen andere keuzes maken, zeker als ze met eindigheid worden geconfronteerd. Het is ook niet aan mij om die keuzes te veroordelen. Maar ja, zo zitten activisten dan wel weer in elkaar dat ze vinden dat zij voor het juiste strijden. Dat is geen absolute waarheid maar wel voor mij en voor mijn referentiekader. Ik kan en wil niet anders leven.

Maar we moeten ook leren kijken naar andere realiteiten. Voor mij is het makkelijk mij vrij te maken voor acties en betogingen. Als alleenstaande moeder met drie kleine kinderen is dat al veel minder evident. Maar dat hoeft ons niet te scheiden van elkaar. Op andere plekken kunnen we elkaar wel vinden.

Fien vertelt dat er op de komende Klimaatmarsen met een kinderhoek zal gewerkt worden en iemand uit de zaal vertelt over het project Klimaatgesprekken waar die aan meedoet van

Klimaatcontact. De bedoeling is om met 1001 mensen van gedachten te wisselen over het klimaat. Ze gaan uitdrukkelijk op zoek naar mensen die het niet noodzakelijk met hen eens zijn. Zo wordt er over klimaat gesproken met mensen die daar normaal niet van wakker liggen én zo leren de activisten ook luisteren naar drempels of meningen van mensen die ze niet zo vaak ontmoeten.

Als aller- allerlaatste vraag, Fleur, als je in je voorstellingen over het boek je droompubliek zou mogen voorstellen, wie zouden dat dan zijn (buiten ons natuurlijk) – iedereen lacht.

Fleur is er van overtuigd dat we zeker de NVA-stemmers in de zalen zouden moeten hebben. Ze maakt duidelijk waarom. Eind april is in het Europees Parlement gestemd over het verbod op reconversietherapie. Je zou verwachten dat een land als België daar helemaal achter staat. Maar Vlaams Belang stemt tegen en N-VA onthoudt zich! Ik kan me niet voorstellen dat de N-VA van vijf jaar geleden zich zou onthouden hebben. Dat toont aan dat de dingen op een heel foute manier aan het schuiven zijn.

Maar als we het dan over communicatie hebben, dan schrijf ik liever dit boek vol activisme waarvan mensen die niet vaak boeken lezen me zeggen “Amai, dat leest als een trein. Ik heb het op twee dagen uitgelezen.” En dat de mensen die wel boeken lezen en nadenken over complexe problemen dat ook nog graag lezen! Ook met mijn voorstellingen wil ik dat zo doen. Dus “spread the word”! We zien elkaar terug in het najaar!

Bedankt Fleur! Bedankt Fien! Bedankt Rokko! Bedankt aan alle fijne aanwezigen!

Het was een hele warme en boeiende avond!

Lut Vael

Mijn leestip over het boek. Hieronder wat links voor de meerwaardezoekers onder jullie ;-)

https://22theproject.com/ : Het huwelijksproject van Fleur en Julian
https://www.youtube.com/watch?v=ntDGpimlp8w : Wie was Rosa Parks?
https://www.youtube.com/watch?v=itAu7Uw0sn8 : Hoe begon Greta Thunberg als activiste?
https://www.youtube.com/watch?v=Dgi30Wy_V74 : Hoe begon Greta (lange versie)
https://rosavzw.be/nl/themas/rolmodellen/feminisme-vrouwenbeweging/vandana-shiva
https://klimaatcontact.be/

Uitnodiging:

Fien roept iedereen op om deel te nemen aan de volgende Klimaatmars op 11 oktober.

Fleur nodigt alle lezers graag uit naar haar voorstelling die ze maakte rond dit boek. Momenteel toert ze daar mee rond door België en Nederland. In Gent landt ze op 28 oktober in de Minard. “Veel mensen zeggen dat het tof is!”, zegt ze daar zelf over.