Een zonnige dag midden in de stad met Marta van Shut Up & Write
Redacteur Lut sprak met Marta, bezieler van Shut Up and Write Gent. Lut schrijft: Amai, dit was een lange bevalling! Al heeft het meer met vakantie te maken en de goede timing om dit gesprek te publiceren dan met het ingewikkelde, want Shut Up & Write, daar is nu echt eens niets moeilijks aan… Lees maar wat Marta er over te vertellen heeft.
Al heeeeel erg lang stond dit interview op de wish-list van de Gent Leest-redactie, nog een ideetje van collega-redacteur Maya, maar de praktische opvolging bleek niet zo simpel. Drukke levens hoor, die moderatoren en redacteurs van Gent Leest, dus wanneer komen ze elkaar dan wel eens tegen: op de Schrijfmarathon van Shut Up and Write en dat is al van 9 mei geleden zeg! (schaamrood op mijn wangen om hoe lang dit op mijn to-do-lijstje is blijven staan, maar ja, ook vrijwilligers hebben recht op vakantie, niet?)
Lut: Marta, ik leerde jou eigenlijk kennen als moderator van de Facebookgroep Gent leest. Behalve een naam en een profielfoto en geleidelijk aan ook een boekprofiel had ik je nog nooit gezien. Maar op een dag kreeg ik een uitnodiging van je om aan te sluiten bij Shut Up & Write, in eerste instantie ook bij de Facebookgroep maar zo zag ik wel telkens de schrijfmomenten verschijnen. Het duurde nog meer dan een jaar vooraleer ik voor het eerst effectief deelnam aan een schrijfsessie. Hoe ben jij eigenlijk bij Shut Up & Write terecht gekomen?
Marta: Ja, er zitten toch wel wat gelijkenissen in ons verhaal. Bij mij begon het allemaal wat eerder. Er was bij de start van Gent Leest een oproep om Stadslezer te worden. Ik was er dus eigenlijk van bij het begin bij. Maar naast lezen was ik ook al lang aan het schrijven. Maar ik ondervond dat ik er moeilijk toe kwam om effectief tijd vrij te maken. Toen ontdekte ik iets als “schrijven en doelen”,
een groep die hier in Gent al bestond. Nadat ik een paar bijeenkomsten bijgewoond had, stopte de organisator er echter mee. De opkomst was niet zo groot en de motivatie bij de organisator wat op.
Bovendien moest deze organisator huur betalen voor zijn schrijflocaties terwijl de bijeenkomsten volledig gratis waren. Als vrijwilliger je gratis inzetten is één ding maar er zelf nog aan moeten toesteken, dat is toch wat over de top.
Dus ik begreep het wel toen hij in de groep zijn vertrek aankondigde en vroeg of er iemand zijn rol wou overnemen. Voor mij was de belangrijkste motivator op dat moment eigenlijk echt eigenbelang, want ik wou zelf absoluut blijven schrijven en ik merkte dat dit veel beter lukte met een groep dan zonder. Dat is ondertussen al 4 jaar geleden.
Lut: Dat moeten we onthouden voor volgend jaar, jubileumjaar voor Shut Up & Write! Maar hoe ben je daar dan bij terecht gekomen, want Shut Up & Write, dat is een wereldwijd bekend concept hee?
Marta: Ja, dat klopt. Er zijn wereldwijd duizenden schrijfsessies in meer dan 80 landen en meer dan 400 steden. Ik zal straks iets meer vertellen over het concept op zich.
Mijn eerste doel was echter om gratis schrijfplekken te vinden in Gent. Ik wou iets leren van mijn voorganger. Zo besefte ik dat zelfs een minimale bijdrage van de schrijvers zelf een belangrijke toegangdrempel zou vormen in het deelnameproces. En mijn doel is eigenlijk net die schrijverscommunity zo groot en breed mogelijk te laten uitgroeien.
Als moderator bij Gent Leest had ik ondertussen wel wat connecties opgebouwd, maar toch was het ontstellend te merken dat vrijwel alle zaalinfrastructuur in Gent betalend is. Een zeer hoge drempel dus voor eender welke vorm van vrijwillige organisatie of burgerinitiatief. Gelukkig kon ik starten in de Krook en ook de Zebrastraat is snel op de kar gesprongen.
Eens zover heb ik dan contact opgenomen met Shut Up & Write internationaal om te kijken welke ondersteuning ik via hen kon krijgen.
Lut: Ja, vertel daar eens wat meer over? Zijn er contacten tussen de organisatoren of de groepen?
Marta: Eigenlijk is het succes van Shut Up & Write, (nvdr: verder zal ik het SUAW noemen) gebaseerd op twee zaken, het simpele concept en het feit dat het altijd gratis is en blijft. Het concept is in drie woorden: aanwezigheid (show up), schrijven, herhalen (blijven komen). Aan het begin en het einde van elke sessie is er normaal een korte check-in: waar ben je mee bezig, wat hoop je te bereiken, en daarna: hoe ging het, ben je blij met wat je schreef.
In het strikte concept van SUAW is er geen feedback op elkaars werk. De klemtoon leggen op performance doodt de meeste schrijfgroepen. SUAW gaat voor het ultieme contact tussen schrijver en blad. (En dat kan soms echt zo zijn. J )
Ik heb van hen vooral de startersinformatie gekregen en het logo zodat ik dat ook kan gebruiken.
En dan heb ik ook wel wat meer genetwerkt dan mijn voorganger zodat er toch van bij aanvang redelijk veel deelnemers waren om mee te starten. Bij de eerste aanmeldingen zat ik al direct aan 23 à 24 deelnemers en was ik al bezorgd of iedereen wel ging kunnen zitten in de grote zaal van de Krook. Maar het toonde wel direct aan dat er interesse was in het concept.
Nu momenteel zitten we zeker niet met een zo grote continue aanwezigheid. Maar niet iedereen komt ook altijd en overal.
Lut: Ja, want ondertussen is er een derde locatie bijgekomen, Worlds’ End, ook de meest vaste groep daar naar mijn gevoel.
Marta: Wel, elke locatie heeft zo wat zijn eigen dynamiek. De Zebrastraat heeft het grote voordeel van de aparte rustige schrijfplek maar dan ook de bar waar je lekkere drankjes kan halen én waar je ook kan napraten. In het eerste jaar Zebrastraat was er toch ook een redelijk vaste groep die wel echt “bleef plakken” nadien in de bar. Sommige mensen hebben daar veel aan en verwachten het zelfs wat, anderen dan weer helemaal niet. Sinds ik mama ben geworden heb ik minder tijd om zelf aanwezig te zijn en hoor ik, onder meer van jou ook, dat het aantal echt soms heel erg klein is.
De Krook leent zich dan weer minder tot napraten omdat we al gebruik maken van de laatavond opening en het Krookcafé al veel vroeger sluit.
Mijn allereerste bijeenkomsten hield ik in de Vooruit en dan heb ik op basis daarvan feedback gevraagd aan de deelnemers.
Maar vorig jaar kreeg ik via de regioverantwoordelijke Shut Up & Write Europa een bericht dat er iemand was in Gent die graag wou mee organiseren. En dat bleek Vanessa te zijn. En Vanessa haar favoriete beschikbare moment bleek zaterdagvoormiddag te zijn, een moment waarop er nog geen bijeenkomsten waren. Om de 14 dagen kan je bij Vanessa komen schrijven in Worlds’ End. De groep daar trekt ook veel Engelstalige mensen aan. Dat komt ook omdat we naast Facebook en Instagram als wervingskanalen ook Meetup zijn beginnen gebruiken. (nvdr: Meetup is een online platform en app met als doel mensen met dezelfde interesse, in dit geval schrijven, samen te brengen.)
Het blijkt dat navenant meer Engelstalige mensen Meetup gebruiken. Omdat Vanessa ook Engels als moedertaal heeft, kreeg de groep zo ook een extra toegankelijkheid voor deze mensen.
Lut: Ook grappig is dat vaak veel mensen in het Engels met elkaar praten maar dat nadien blijkt dat ze eigenlijk Nederlandstalig zijn. En dat de Engelstaligen aangeven dat het voor hen net leuk is om hun Nederlands te oefenen! Echt een groep met een bijzondere dynamiek en ook veel mensen die vast terugkeren.
Marta: Dat herken ik wel van in de beginjaren van in de Zebrastraat. En ja, de aanwezigheid van een vaste begeleider helpt daar ook wel bij maar kijk, het is nu even zo dat het me wat minder lukt. Het is ook zoeken naar het juiste deelnemersaantal want als er te veel of te weinig mensen deelnemen, kom je moeilijker tot die dynamiek. Ook vraag ik me nu soms af, zou er interesse zijn voor een groep overdag? Ik merk wel dat de avondgroep op zich het minste volk trekt.
Lut: Natuurlijk veranderen ook de levens van de aspirant-schrijvers waardoor hun schrijfmomenten mee veranderen. Zo zal ik volgend jaar nooit meer op zaterdag kunnen deelnemen omdat dat mijn vaste lesdag op de Schrijversacademie wordt. En gaat de uitbouw van de groep voor jou samen met de uitbouw van Gent Leest als community of hoe zie jij dat?
Marta: Goh, het staat er eigenlijk volkomen los van. En voor mezelf zal het stilaan een keuze moeten worden, want mijn beschikbare tijd als vrijwilliger slinkt elk jaar. Maar natuurlijk zijn vrijwel alle schrijvers lezers, en sommige lezers zijn ook schrijvers. Dus het blijft ook wel een vorm van kruisbestuiving. En ze hebben beide een bredere community als doel.
Lut: Wanneer is SUAW Gent voor jou eigenlijk geslaagd? Is er zoiets waar jij het succes aan afmeet? Al zeker en vast aan een dag als vandaag waarop we met 22 mensen midden in de stad bij Bookz&Booze een fantastische schrijfmarathon hielden. Maar los van die ene geslaagde dag of activiteit?
Marta: Voor mij was het in het begin heel simpel: dat ik zelf kon schrijven! (lacht)
En nu, nu denk ik toch wel wat met weemoed naar die gesprekken na de bijeenkomsten, die waren voor mij ook heel waardevol. Het is ook jammer dat die er niet meer zijn nu ik niet zo vaak meer kan komen.
Ik heb ook gemerkt dat de winter altijd een mindere periode is, wat je niet zou verwachten maar toch is het voor de meeste mensen wel zo. Ze komen in de zomer, ook om te schrijven in een afgesloten binnenruimte, makkelijker uit huis dan in de koudere of nattere wintermaanden.
Dat was ook voor mij totaal tegen mijn verwachting in.
Ik denk nu ook naar aanleiding van dit gesprek dat ik eens mijn oor te luisteren kan leggen bij de andere Vlaamse groepen (Brussel, Antwerpen, Brugge, …).
Zo is een minderheid van de deelnemers vragende partij voor feedback op hun schrijven. In onze initiële achterafgesprekken kwam dat soms wel aan bod maar zeker niet bij iedereen.
Lut: Het andere grote kenmerk van de SUAW-groepen is dat je eigen motivatie je doet terugkomen (“repeat”) of niet. Ik kan me voorstellen dat een organisator net daardoor zich ook wel eens gesjareld voelt. Of niet?
Marta: Ja, soms kan het heel vrijblijvend worden. Dat merk ik vooral bij de Facebookevents. Mensen klikken bijna gedachteloos “ik kom” maar vergeten om te laten weten dat het toch niet lukt. Wie een bericht stuurt of mailt heeft normaliter al een groter engagement. Voor de gewone schrijfsessies maakt het mij ook niet zo veel uit en is het vrijblijvende misschien vooral een voordeel? Mensen kunnen vrij beslissen tot op het allerlaatste moment. Maar voor een event als vandaag, de Schrijfmarathon, komt er natuurlijk wel wat meer bij kijken qua organisatie. Je doet ook je best om het iedereen zo gemakkelijk mogelijk te maken maar toch blijven er mensen die zich eerst aanmelden en dan zonder verwittigen helemaal niet afkomen. Er wordt gezegd dat een klein inschrijvingsgeld vragen daarbij helpt maar ik twijfel toch. Ik wil vooral geen bijkomende drempels inbouwen.
Ook over de locaties blijven we goed nadenken. In de Vooruit was er iets te veel geluid, afleiding en een slechte akoestiek. De café-omgeving is voor een minderheid van mensen inspirerend, voor een meerderheid eerder storend, voor het schrijven dan, hee. Daarom dat we ook zo blij zijn met de ondersteuning van de Zebrastraat, de Krook en nu ook Worlds’ End.
Lut: Waarvan de laatste de meest rumoerige is denk ik. Ook de enige waar mensen al eens tussen het schrijven door durven praten of een vraag stellen. Maar koptelefoons zijn dan de oplossing. In elk geval is er nu in Gent zeker genoeg aanbod, denk je ook niet?
Marta: Ja, met de bijkomende groepen van Vanessa zitten we nu goed, denk ik. Vroeger kreeg ik nog wel eens vraag naar een ander moment maar nu komt dat zo goed als niet meer voor.
Lut: Wat mij ook altijd verbaast is de grote diversiteit aan vormen van schrijven. Zo ontmoette ik op één van de sessies een jongeman die kinderboekjes schrijft voor anderstalige kleuters.
Marta: Op een eerder schrijfevent ontmoette ik een meisje die een interactieve roman schreef waarbij de lezer op bepaalde momenten kan beslissen welke kant het verhaal op gaat. Ja, dat is ook echt een heel leuk aspect! Naast natuurlijk de enorme grote groep van Gentse fantasyschrijvers! Hoe dat eigenlijk komt vraag ik me nog altijd af!
Lut: Wie weet kan onze redacteursploeg dat geheim nog voor je oplossen! ;-)
Ik geef het stokje door!
Heel hartelijk bedankt Marta voor het interview.
Lut Vael
Foto & afbeeldingen: cop. Marta Sobolska
Meer info & inschrijven: shutupwritegent@gmail.com
