Jan Stevens
Leestip van Jan Stevens
Boeken zijn slechts dragers van een verhaal. Verhalen blijven in mijn hoofd.

Een schitterend koor van stemmen rond Gustave Flaubert de creator van Madame Bovary

12 november 2026 - 27 keer bekeken

Sommige romans lees je, andere romans onderga je. De eeuwigheid in een kort moment behoort voor mij onmiskenbaar tot die laatste categorie. Elif Shafak neemt de lezer mee in een bijzondere literaire wereld waarin geschiedenis, verbeelding, menselijke kwetsbaarheid en de kracht van verhalen op indrukwekkende wijze samenkomen. Het leven van Gustave Flaubert vormt daarbij het vertrekpunt, maar Shafak maakt van zijn biografie veel meer dan een klassieke historische roman. Ze creëert een eigen universum waarin talloze stemmen, herinneringen en perspectieven elkaar ontmoeten.

Wat deze roman zo bijzonder maakt, is het uitzonderlijke leesritme. Shafak schrijft met een vanzelfsprekende cadans die voortdurend uitnodigt om verder te lezen. De afwisseling tussen de verhalende passages en de persoonlijke getuigenissen zorgt voor een bijzondere dynamiek. Soms vertraagt het verhaal om ruimte te geven aan een herinnering, een emotie of een gedachte, waarna het opnieuw vaart maakt. Die afwisseling werkt bijzonder verfrissend. Het boek mag dan met zijn 523 pagina’s omvangrijk zijn, nergens voelt het lezen als een verplichting. Integendeel, de nieuwsgierigheid naar de volgende stem, de volgende invalshoek of de volgende onthulling blijft voortdurend aanwezig. Ik liet mij in deze roman met veel leeshonger meevoeren in een rijkgeschakeerde stroom waarin onderweg plezier, ongeloof, kwaadheid, historische kennis, onrechtvaardigheidsgevoel mij afwisselend de diepte introkken en terug naar de oppervlakte zogen.

Shafak haar proza verdient bijzondere aandacht, ik weet ik ben al lang fan, maar Shafak beschikt over een uitzonderlijk gevoel voor taal. Haar zinnen zijn rijk, beeldend en vaak ronduit betoverend. Ze weet met enkele zorgvuldig gekozen woorden een sfeer op te roepen die nog lang blijft nazinderen. Haar beschrijvingen zijn zintuiglijk en haar metaforen verrassend, zonder dat ze de menselijke emoties uit het oog verliest. Achter de prachtige formuleringen schuilt steeds een diep begrip van menselijke verlangens, angsten en tegenstrijdigheden. Het is proza dat niet alleen vertelt, maar ook laat voelen. Je leest niet uitsluitend om te weten wat er gebeurt, maar ook om te genieten van de manier waarop Shafak haar wereld tot leven brengt.

De meest originele vondst is ongetwijfeld de veelstemmige vertelstructuur. Flauberts leven wordt niet uitsluitend vanuit zijn eigen perspectief verteld, maar krijgt vorm door de stemmen van vrouwen, historische figuren, literaire personages en zelfs niet-menselijke vertellers. Emma Bovary krijgt de gelegenheid om haar schepper ter verantwoording te roepen. Andere vrouwen, die in de geschiedenis vaak slechts voetnoten waren, nemen eindelijk zelf het woord. Daarnaast krijgen ook onverwachte vertellers een plaats: een kameel, een lichaam, opium of zelfs syfilis. Het klinkt misschien absurd, maar in de handen van Shafak wordt deze bijzondere aanpak een fascinerend literair experiment.

Juist die perspectieven maken de roman zo rijk. Flaubler wordt niet langer uitsluitend bekeken vanuit het beeld dat de literatuurgeschiedenis van hem heeft opgebouwd. Hij wordt omringd door mensen en wezens die hem anders kennen, anders begrijpen en soms ook anders beoordelen. Hun verhalen vullen elkaar aan, spreken elkaar tegen en werpen telkens een nieuw licht op zijn persoonlijkheid en zijn werk. Shafak laat daarmee overtuigend zien dat geen enkel leven vanuit één gezichtspunt volledig te begrijpen valt. Achter iedere beroemde schrijver schuilt een wereld van mensen, ervaringen en verhalen die mee vorm hebben gegeven aan zijn bestaan. Zij verbindt op grandioze en heel organische wijze al die dertig stemmen. Heel dikwijls kwam de herkenning tijdens het lezen naar boven en katapulteert die jou terug naar enkele hoofdstukken, delen eerder in het boek.

Daarin ligt ook de grote kracht van deze roman: Shafak geeft een stem aan wie doorgaans niet gehoord wordt. Ze herstelt niet alleen het perspectief van vergeten vrouwen, maar maakt ook ruimte voor de verbeelding, voor dieren, voor objecten en voor alles wat in een traditionele biografie nauwelijks aandacht krijgt. Het resultaat is een bijzonder levendig, soms speels en vaak ontroerend geheel. De verschillende stemmen vormen samen een literair mozaïek waarin de afzonderlijke verhalen hun eigen betekenis behouden, maar tegelijk deel worden van een groter geheel.

De eeuwigheid in een kort moment is uiteindelijk veel meer dan een roman over Gustave Flaubert. Het is een liefdevolle ode aan de literatuur, aan de verbeelding en aan het vermogen van verhalen om mensen met elkaar te verbinden. Shafak stelt daarbij een wezenlijke vraag: welke betekenis heeft kunst in een wereld die voortdurend door geweld, onzekerheid en politieke verdeeldheid wordt geteisterd? Haar antwoord is niet naïef, maar hoopvol. Verhalen kunnen de wereld misschien niet redden, maar ze kunnen ons wel helpen haar beter te begrijpen en menselijker naar elkaar te kijken.

Elif Shafak bewijst met deze roman opnieuw dat ze een uitzonderlijke verhalenverteller is. Haar prachtige proza, haar meesterlijke gevoel voor ritme en haar onuitputtelijke verbeeldingskracht maken van dit boek een bijzonder rijke leeservaring. Vooral de veelheid aan stemmen geeft de roman een unieke diepgang en een verrassende originaliteit.

Een schitterende, genereuze roman die niet alleen uitnodigt tot lezen, maar ook tot luisteren. Naar Flaubert, naar de vrouwen die hem omringden, naar de vergeten stemmen uit de geschiedenis en uiteindelijk naar de verhalen die ons allemaal verbinden. Een boek om langzaam van te genieten, maar dat je tegelijk met een onweerstaanbare nieuwsgierigheid blijft lezen.

‘Madame Bovary’ Ik ga je binnenkort lezen!

Jan Stevens
Leestip van Jan Stevens
Boeken zijn slechts dragers van een verhaal. Verhalen blijven in mijn hoofd.

De eeuwigheid in een kort moment
Titel:
De eeuwigheid in een kort moment
Auteur:
Elif Shafak
Vertaler:
Manon Smits
# pagina's:
1 digitaal bestand
Uitgeverij:
Wereldbibliotheek
ISBN:
9789028454866
Materiaal:
E-boek
Onderwerp:
Parijs, 19de eeuw, Literatuur, Istanbul, Vrouwen