Een verleden dat je probeert te vergeten, vertelt altijd harder terug

Jij bent het licht komt voort uit de novelle Alafabetsoep die Pauw schreef als inzending voorde boekenweek geschenkwedstrijd CPNB 2024. (https://cpnb.nl)

Pauw werkte die novelle verder uit tot een psychologische thriller waarin we Mia volgen, wier zorgvuldig geordende leven abrupt uit balans wordt gebracht wanneer haar broer Max een onthullend boek publiceert over hun jeugd. Max was altijd het lastige kind dat voortdurend de aandacht naar zich toetrok en het gezinsleven ontwrichtte. Voor Mia voelde het als een opluchting toen hun ouders hem naar het beruchte internaat St. Bartholomew’s stuurden. Wat ze destijds niet wist – en eigenlijk nog steeds liever niet weet – is welk wreed regime haar broer daar te wachten stond. In het boek dat Max nu heeft geschreven, blikt hij terug op die jaren en op de harde realiteit van lijfstraffen, vernederingen, isolatie en structurele mishandeling. Tegenwoordig zou hij waarschijnlijk de diagnose ADHD krijgen, maar destijds werd hij enkel gezien als een lastig, onhandelbaar kind.

Voor Mia, het ‘brave’ kind dat zich altijd schikte, brandjes bluste en probeerde iedereen tevreden te houden, voelt Max’ boek als een aanval op de zorgvuldig opgebouwde versie van haar verleden. Ook nu, volwassen en woonachtig in Nederland, blijft ze zich inzetten om het iedereen naar de zin te maken: ze heeft zelfs het familiebedrijf van haar ouders overgenomen. Maar Max’ publicatie dwingt haar om opnieuw te kijken naar wat zij dacht te weten. Hun herinneringen blijken nauwelijks overeen te komen en langzaam ontstaat het besef dat de waarheid misschien veel complexer – en duisterder – is dan ze ooit heeft willen erkennen.

Om aan de mediastorm én aan de pijnlijke waarheid te ontsnappen, vertrekt Mia halsoverkop naar Tasmanië, haar geboortegrond. Terwijl ze terugkeert naar het ruige landschap van haar jeugd, komen vergeten herinneringen en verhalen naar boven. Ze herinnert zich niet alleen haar eigen ervaringen, maar ook de aanwezigheid van Jo, de aboriginal buurvrouw die voor haar voelde als een tweede, betere moeder was. Jo vertelde haar ooit over de teloorgang van de oorspronkelijke gemeenschap als gevolg van kolonisatie, maar ook over de bijzondere flora en fauna van Tasmanië – verhalen die nu een pijnlijk parallel vormen met de vervormde familiegeschiedenis waar Mia mee worstelt.

In Tasmanië ontdekt Mia dat St. Bartholomew’s opnieuw in de belangstelling staat. Terwijl ze probeert te begrijpen wat er werkelijk met Max is gebeurd, raakt ze verstrikt in een web van manipulatie, leugens en zorgvuldig verborgen geheimen. Het psychologische aspect van het verhaal – de botsende herinneringen, de beschadigde familiebanden en de vraag hoe identiteit gevormd wordt door trauma – wordt hier verfijnd opgebouwd. Pauw staat bekend om haar sterke psychologische portretten en dat is in Jij bent het licht niet anders: haar schrijfstijl is meeslepend, realistisch en gevoelig.

Thema’s zoals disfunctionele families, fysieke en geestelijke mishandeling, schuld en identiteit lopen als een donkere stroom door het verhaal heen. Pas wanneer Mia uiteindelijk de volledige waarheid over haar broer achterhaalt, komt het thriller-element echt naar voren. Voor mij voelde dit laatste gedeelte misschien wat plots en minder geloofwaardig, maar het onderstreept wel de emotionele intensiteit die het verhaal tot het einde toe kenmerkt.

Jij bent het licht is daarmee bijzonder geschikt voor lezers die houden van thrillers met emotionele diepte, complexe familieverhalen en een zorgvuldig opgebouwde spanning. Fans van Marion Pauws eerdere werk zullen zeker veel herkennen, maar ook nieuwe lezers zullen zich aangesproken voelen door de intensiteit en menselijkheid van dit verhaal.