Een beklijvende autofictieroman over trauma, herinnering en verloren tijd in het post-Sovjetlandschap van Transnistrië
Montana, de debuutroman van Alexandru Popescu, volgt de wederwaardigheden van Ivan Josan, een Moldavische journalist die werkt voor een Engelse televisiezender. Hoewel hij in het Westen een succesvol en veilig bestaan heeft opgebouwd, blijft hij achtervolgd door de trauma’s van zijn jeugd in de Sovjet-Unie en het separatistische Transnistrië. Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog van 1992, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, wordt zijn vader vermoord nog voor hij Ivan het felbegeerde Montana-horloge kan schenken. Dat horloge groeit uit tot een krachtig symbool van verloren tijd, schuld en een onverwerkt verleden.
Na zijn studies in Engeland besluit Ivan daar te blijven, aangetrokken door de vrijheid en veiligheid van het Westen én door een geslaagde liefdesrelatie. Wanneer zijn moeder echter in een ziekenhuis in Transnistrië belandt, keert hij clandestien terug naar Bender, ondanks het feit dat hij er wegens desertie gezocht wordt door de autoriteiten. Zijn tocht langs ziekenhuizen, gevangenissen en desolate landschappen onthult een post-Sovjetwereld die nog steeds getekend wordt door geweld, corruptie en moreel verval.
De roman balanceert voortdurend tussen autobiografie en fictie en wordt daarom vaak omschreven als autofictie. Popescu vertrekt duidelijk vanuit zijn eigen achtergrond in de enclave Transnistrië, een voor velen onbekende regio die aanvoelt als een bevroren Sovjetwereld vol oorlogstrauma’s, armoede en collectieve herinneringen. Die persoonlijke ervaringen verwerkt hij tot een magistrale literaire constructie, rijk aan symboliek, psychologische spanning en soms bijna hallucinante scènes.
Wat vooral indruk maakt, is de authenticiteit van de vertelstem. Popescu schrijft vanuit geleefde ervaring, waardoor zowel de speelse jeugdherinneringen als de confrontaties met het brute geweld van de Sovjetrealiteit uitzonderlijk geloofwaardig aanvoelen. Tegelijk overstijgt Montana het louter documentaire: via een fragmentarische herinneringsstructuur, een dreigende sfeer en sterke symboliek toont de roman hoe trauma blijft doorwerken in identiteit, taal en geheugen.
Het Montana-horloge fungeert daarbij als talisman én vloek, een tastbare herinnering aan alles wat verloren ging en nooit volledig verwerkt raakt. Montana is daardoor veel meer dan een politiek of historisch verhaal. Het is een indringende roman over herinnering, ontworteling en de vergeefse zoektocht naar verzoening met het verleden. Wat een indrukwekkend debuut.
