Een kruisje, een leven, een verbeelding

Wat gebeurt er met een klein gouden kruisje dat ooit een liefdesgeschenk was? In Oscar Wilde’s Crucifix [uitgegeven in het Engels en het Nederlands onder dezelfde titel] vertrekt Maarten Asscher van een nauwelijks gedocumenteerd detail uit het leven van Oscar Wilde en maakt er een verleidelijk literair experiment van. Het kruisje dat Wilde in 1876 aan Florence Balcombe schonk, vormt het scharnierpunt van een verhaal waarin feiten en verbeelding elkaar voortdurend aftasten.

Asscher is een groot kenner én bewonderaar van Wilde, en dat voel je op elke pagina. Met historische zorgvuldigheid reconstrueert hij Wildes jonge jaren, maar tegelijk durft hij te speculeren over wat niet vastligt. Door een helder onderscheid te maken tussen feitelijke passages en fictieve hoofdstukken in cursief, nodigt hij de lezer uit om actief na te denken over waarheid, herinnering en mythevorming. Dat procedé sluit naadloos aan bij Wilde zelf, die zijn leven graag met een zweem van fictie omhulde.

Het verhaal beperkt zich niet tot het kruisje alleen. Asscher maakt ruimte voor verrassende zijpaden en betekenisvolle objecten die Wildes leven omringen. Zo is er de vriendschapsring die Oscar Wilde samen met Reginald Harding schonk aan William Ward. Die ring werd in 2002 daadwerkelijk gestolen uit de bibliotheek van Magdalen College in Oxford en bleef jarenlang spoorloos. Asscher reconstrueert de diefstal met een bijna detectiveachtige aandacht voor detail en volgt het verhaal tot in onze eigen tijd, wanneer de ring wordt teruggevonden door de Nederlandse kunstdetective Arthur Brand.

Rond het kruisje en de ring laat Asscher een rijk gezelschap van historische figuren passeren, onder wie Florence Balcombe, Bram Stoker en Arthur Conan Doyle. In het slot trekt hij alle lijnen samen in een speelse maar zorgvuldig opgebouwde ontknoping, waarin Sherlock Holmes wordt ingeschakeld om het raadsel van het verdwenen kruisje op te lossen. Die finale is lichtvoetig en precies gedoseerd: geen pastiche, maar een overtuigende literaire zet die het boek afrondt.

Oscar Wilde’s Crucifix is geen klassieke biografie, maar een eigenzinnig en liefdevol boek over een schrijver die blijft uitnodigen tot herlezing. Asscher toont hoe literatuur ruimte kan scheppen voor wat niet vastligt en hoe verbeelding geen tegenhanger van kennis hoeft te zijn, maar haar verlengstuk. Fijne lectuur!