Geen klassieke familieroman, maar een verfijnd mozaïek dat steeds rijker wordt
Hoe vertel je een familiegeschiedenis zonder een klassieke familieroman te schrijven? Isa Davids kiest in haar debuut Yenta voor een originele vorm: negen met elkaar verweven verhalen, afgewisseld met dagboekfragmenten, die samen een rijk mozaïek vormen van een Joods-Amerikaanse familie. Elk verhaal staat op zichzelf, maar gaandeweg vallen de puzzelstukjes op hun plaats en ontstaat een groter geheel over afkomst, herinnering en de verhalen die mensen over zichzelf en elkaar blijven vertellen.
De titel is veelzeggend. Een yenta is in het Jiddisch een roddeltante, maar evenzeer iemand die verhalen doorgeeft. Precies dat spanningsveld tussen feit en herinnering, tussen waarheid en overlevering, loopt als een rode draad door de bundel. Davids laat zien hoe familieverhalen generaties lang blijven doorwerken, hoe ze worden aangedikt, verzwegen of telkens opnieuw geïnterpreteerd.
De personages zijn even uiteenlopend als levensecht. Een eenbenige vrouw blikt terug op haar deelname aan een missverkiezing, een oudere hoogleraar probeert via tennis opnieuw grip op zijn leven te krijgen en een Joods meisje droomt ervan om naar een christelijk zomerkamp te mogen. Tussen deze verhalen door lezen we de dagboeknotities van een journalist die na een affaire een correspondentschap in Jeruzalem aanneemt in de hoop zijn huwelijk te redden. Op het eerste gezicht lijken de levens nauwelijks met elkaar verbonden, maar Davids weeft ze met veel gevoel voor timing en subtiliteit samen tot een overtuigend familieportret.
Wat vooral opvalt, is haar scherpe observatievermogen. Met een lichte, vaak ironische toon beschrijft ze de kleine ongemakken van het dagelijks leven, zonder de grotere thema's uit het oog te verliezen. Humor en melancholie gaan voortdurend hand in hand. Achter ogenschijnlijk alledaagse gebeurtenissen schuilen vragen over identiteit, familiebanden, loyaliteit, schuld en de blijvende invloed van de Joodse geschiedenis en de Holocaust. Davids moraliseert nergens, ze vertrouwt op de kracht van haar personages en laat de lezer zelf de verbanden leggen.
De opzet is ambitieus en vraagt ook iets van de lezer. Yenta balanceert voortdurend op de grens tussen een bundel kortverhalen en een mozaïekroman. Wie een traditioneel opgebouwde roman verwacht, zal aanvankelijk misschien moeite hebben om houvast te vinden. De verbanden tussen de verschillende verhalen worden slechts mondjesmaat prijsgegeven en niet elk verhaal maakt onmiddellijk evenveel indruk. Dat kan de eerste hoofdstukken wat fragmentarisch doen aanvoelen.
Maar juist daarin schuilt uiteindelijk de kracht van dit debuut. Naarmate de verhalen zich opstapelen, beginnen personages, gebeurtenissen en motieven elkaar te spiegelen en ontstaat langzaam een verrassend rijk familieportret. Plots blijken details die aanvankelijk terloops leken, essentieel voor het grotere geheel. Davids vraagt geduld, veel geduld van haar lezers, maar beloont hen met een roman die steeds meer diepgang krijgt naarmate de laatste pagina's naderen.
Yenta is dan ook geen boek dat zich meteen prijsgeeft. Het vraagt aandacht, concentratie en de bereidheid om je mee te laten voeren in een zorgvuldig opgebouwde literaire puzzel. Wie die investering wil maken, ontdekt een indrukwekkend debuut waarin humor, melancholie en historische gelaagdheid elkaar moeiteloos versterken. Isa Davids bewijst zich als een auteur met een eigen stem en een verfijnd gevoel voor compositie. Geen gemakkelijke lectuur, wel een roman die gaandeweg onder de huid kruipt en de lezer steeds sterker weet te begeesteren.
Heel graag gelezen!
