"Dit boek is eigenlijk een soort wensdroom over wat ik zelf als kind had willen meemaken.” T.H. White

De legende van Koning Arthur is al zo vaak naverteld en verfilmd dat ik de klepel niet meer wist te hangen in deze reusachtige mythe.
T.H. White heeft het verhaal in de 20ste eeuw nog eens in een eigenzinnige versie naar Sir Thomas Malory “Le morte d’Arthur” (ca. 1470) neergezet, losjes uit de pols, met veel humor, met een verstrooide Merlijn die van de toekomst naar het verleden leeft, met strijdlustige ridders en met de sprekende uil, Archimedes.

T.H. White maakt - in een gewilde, te ruime historische context - toch veel duidelijk over Koning Arthur en zijn Ronde Tafel, zijn ideaal om het Recht van de Sterkste te bestrijden en om het zo op te nemen voor vrouwen, kinderen en armen.
In dit boek lees je van naaldje tot draadje over de driehoeksverhouding tussen Arthur - Guinevere en Lancelot. Of over die tussen Arthur - Morgause en Mordred. Of die tussen Elaine - Lancelot en Galahad. Over de Cornwall-factie en de Orkney-factie. Over de verhouding tussen de Ieren, de Saksen en de Normandiërs.

White heeft deze roman geschreven toen hij bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939 in Ierland vastzat en niet meer terug kon naar Engeland - de grenzen waren toe. Gelukkig heeft hij van de verveling een deugd gemaakt en heeft hij zich ter plaatse goed gedocumenteerd over de Ouden en de Kelten, hun magie en hun noodlot.
De oorlog die Arthur op het einde voert tegen Lancelot of tegen Mordred wordt herkenbaar vergeleken met situaties uit WO II. Zo wordt Mordred afgebeeld als een antisemitische, gevaarlijke man met volgers in zwarte hemden met het embleem van een rode zweep op hun mouw. De bedenkingen van Arthur over de zinloosheid van oorlog-om-de-oorlog zijn uiterst actueel. Alleen dat al maakt het boek de moeite waard om te lezen.

Ook de beschrijving van Meneer S (de snoek - de monarch van de slotgracht) komt zo uit “the oval office” weggelopen (p. 78-79). De jonge Arthur is door Merlijn veranderd in een baars en Merlijn zelf zwemt mee als zeelt. Ze zwemmen bij wijze van aanschouwelijk onderwijs in de slotgracht, waar ze meneer S ontmoeten.

“Daar hing hij te deinen, zijn ironische mondhoeken permanent neergetrokken in een soort melancholie, terwijl zijn slanke, gladgeschoren kaken hem de uitstraling gaven van een Uncle Sam. “Er is niets,” zei de monarch, “behalve de macht die je jezelf toe-eigent; macht om te vermalen en om te verteren; macht om te zoeken en om te vinden, macht om af te wachten, en macht om toe te slaan. … . Ik denk eigenlijk dat je maar snel moet vertrekken voor het geval mijn gedesillusioneerde bek opeens besluit om je kennis te laten maken met mijn stoere kaken, die ook tanden hebben.”

Gelukkig kan de jonge Arthur ontsnappen aan meneer S, die tevergeefs toehapt. Alsof je weer een kind bij de poppenkast bent, kan je niet anders dan opgelucht ademhalen - en stilletjes hopen dat die monarch door zijn eigen machtsspelletjes zal uitgeschakeld worden, waar hij zich ook bevindt.

Voor lezers groot en klein - voor wie weet dat elke vergissing menselijk is, hoe groot de gevolgen ook - één advies: “Haal dit boek in huis en lees het met volle teugen uit.”