People spreken toch graag hun eigen language
Ik weet het niet helemaal zeker, maar volgens mij (of voor mij) is deze roman een satirische metafoor. Wat wel helemaal zeker is: het gaat over taal. Taal bepaalt ons denken en onze werkelijkheid. Je ziet het pas echt goed als de taal zelf begint te haperen. Plots zijn er een paar woorden die geschrapt zijn uit je taal. Je weet dat ze er vroeger waren, je weet ook wat ze beteken(d)en, maar het woord zelf is er niet meer. Dat is bij meer en meer woorden het geval. Gevolg is dat het voor de taalgebruiker geleidelijk moeilijker wordt om zich volledig en genuanceerd uit te drukken, en nog even later om dieper na te denken.
Ik moet dit er nog bij zeggen op deze plaats. Het verhaal speelt zich af in Nederland en het is de Nederlandse taal waarvan meer en meer woorden verdwijnen. In het begin kunnen die nog opgevangen worden door synoniemen en quasi-synoniemen. Een aantal woorden mis je niet, maar de meeste wel. Frequente woorden zoals het woord woord dienen vervangen te worden, en de keuze valt op een (lelijk) neologisme (lettercluster). Op het moment dat het woord dat verdwijnt, wordt het vervangen door die.
Hoe verder het boek vordert, hoe meer woorden er verdwijnen. De overheid moet zich er in mengen, want onrust en paniek dreigen. Het verdwijnende Nederlands begint te wegen op de kwaliteit van de communicatie, maar ook op de economie, het recht. Op alle geledingen van de samenleving. Op een potsierlijke wijze proberen de regeringsleiders en bevoegde ministers maatregelen te nemen. Meijer lijkt de draak te steken met allerlei partijen, of toch: met zekere kenmerken van mensen uit alle geledingen van de samenleving. Op zeker ogenblik moet een belangrijke dringende beslissing genomen worden en er wordt voor gekozen om over te schakelen op het Engels. Eerst om woorden te vervangen, later om zich helemaal in het Engels uit te drukken.
Hoe dit evolueert, ga ik hier niet verklappen. Maar Meijer is inventief, dat mag je wel nog weten. Een voorbeeld van zo'n grap of satire: de Nederlandse minister-president heeft internationaal overleg en in dat kader ook een gesprek met de collega's in de Verenigde Staten. Die zijn heel tevreden dat Nederland zich voegt naar het Engels en in één keer - zo lezen zij het - naar de Amerikaanse maatschappij. Welkom, zegt de president, en we zullen je de factuur sturen om van het Engels verder gebruik te maken. Het lijkt wel het verdienmodel van SaaS bedrijven. Software as a service is hier language as a service. Gratis kennismaken, daarna zijn er betaalmodellen.
Zo zitten er wel wat speels-ernstige vondsten in het boek. Ik had er soms even genoeg van. Zo'n zinnen lezen als de titel van dit stuk, is wat vermoeiend. Maar ik leg het boek tevreden neer. Meijer heeft weer een huzarenstukje tot een goed einde gebracht. Wat is ze veelzijdig. Ze zingt, schrijft poëzie en filosofische teksten. En fantasierijke romans. Ze houdt zich ook bezig met dierenrechten waar ze heel ver in gaat. En met dierenvriendschap. Lees er haar vorige boek Een muizenleven op na, dat ik ook voor gentleest.be had becommentarieerd.
