Een stille kracht die je verplettert: over zwijgen, overleven en de moed van Milouda
Malouda lag hier al een tijdje en blijkbaar was er steeds een andere titel die meer aan mij trok, ik lees nochtans heel graag verhalen die zich afspelen in andere continenten. Waarschijnlijk was ik er bang voor, bang voor wat dit met mij zou doen. ’t Werd bewaarheid. Ik ben gewoon verpletterd. Dit verhaal blijft aan mijn ribben kleven, door de intensiteit waarmee dit geschreven werd maar ook door de openhartigheid en de moed. Milouda is het aangrijpend, waargebeurd verhaal van Abbie Chalgoum, waarin hij het leven van zijn moeder centraal stelt. Het boek is tegelijk biografie, eerbetoon en stem voor een generatie vrouwen die vaak ongezien en ongehoord bleef. In sobere maar indringende bewoordingen schetst Chalgoum het levenspad van zijn moeder Milouda, vanaf haar jeugd in een afgelegen bergdorp in Marokko tot haar bestaan in Nederland.
In het voorwoord waarin Chalgoum zijn beweegredenen van dit verhaal dit boek kenbaar maakt schrijft hij: “Er zijn verhalen die niet alleen gehoord moeten worden, maar ook begrepen.” Deze zin vat alles samen. Het boek start met een voorval in Marrakech, 1994. Een gebeurtenis die Milouda mentaal doet breken. Het is de aanzet van een retrospectieve van haar leven. Een leven dat start met de jonge Milouda in een warm Marokkaans gezin dat in verschrikkelijke armoede leeft, afhankelijk van de oogst en de povere opbrengst in een armtierig boerenbestaan. Milouda is, binnen strikte tradities en met weinig ruimte voor zelfbeschikking, een volgzaam kind dat doet wat er van haar verwacht wordt maar ze droomt. Ze droomt van verre horizonten achter de grote bergen waar ze nooit voorbijgingen. Dit eerste deel prachtig en heel empathisch vertelt doorheen de ogen van een jong meisje laat je kennisaken met het Marokkaanse plattelandsleven begin jaren ’60 van de vorige eeuw.
Alles verandert als ze op veertienjarige leeftijd wordt uitgehuwelijkt aan een neef. De vreugde en de verwachtingsvolle uitkijk naar een nieuw leven zonder onderdrukking worden gauw in de kiem gesmoord. Geknakt onder fysieke en psychologische familiale overheersing ontstaat de stille kracht en doorzettingsvermogen van vrouwen die weinig woorden hebben maar veel te vertellen hebben. Doorheen hartverscheurende keuzes die haar overkomen en ook opgelegd worden blijft ze zwijgzaam maar mentaal overeind. In dit tweede deel waarin ook de emigratie, zonder overleg naar Nederland verloopt wordt haar bestaan alsmaar benauwder en urgenter. De taal, die ze niet mag aanleren, de cultuur en het gevoel van ontworteling maken haar leven niet lichter. Toch blijft zij overeind, vooral door een stille kracht en een diep verantwoordelijkheidsgevoel voor haar kinderen.
Het voorval in Marrakech, 1994 krijgt naar het eind van het verhaal zijn betekenis. Een harde betekenis die de noodzaak van dit boek alleen maar benadrukt. Dit verhaal raakte mij heel hard, Chalgoum schrijft met zoveel empathie over thema’s als migratie, moederschap, generatie-overdracht, zwijgen en overleven, het boek straalt een stille maar onmiskenbare kracht uit. Het zet je meermaals aan het denken en laat zien hoe persoonlijke geschiedenis verweven is met grotere maatschappelijke structuren. Prachtig maar bikkelhard.
