Een prachtig verhaal dat leest als een contradictie tussen twee tijden

Op zoek naar een zalige thriller voor deze zomer? Moord in Marmorera is een thriller die net iets meer biedt dan de doorsnee whodunit of de, overigens ook niet te versmaden, nordic-noir. Maar dit verhaal heeft dan ook een heerlijk zuiders en zeker historisch kantje.

Wanneer Nora in 2002 het bericht krijgt dat haar vader dood is aangetroffen aan de voet van een gletsjer in Marmorera, wordt ze terug het verleden ingezogen dat hij ooit achter zich liet. Ze reist naar het afgelegen Zwitserse bergdorp waar hij zijn wortels had, maar dat altijd omgeven is gebleven door stiltes en onuitgesproken verhalen. De politie staat voor een raadsel. Wat aanvankelijk een tragisch ongeval lijkt, krijgt al snel donkere contouren: iemand lijkt er alles aan te doen om te verhinderen dat oude geheimen aan het licht komen. En terwijl Nora zich dieper in het onderzoek vastbijt, vallen er opnieuw doden, alsof het verleden zich met geweld blijft verdedigen.

Nora is foodblogger en heeft na de dood van haar moeder de pub The New Flying Horse overgenomen. Midden in haar dagelijkse routine ontvangt ze een onverwacht telefoontje van de Zwitserse kantonale recherche: haar vader, Mattia, die sinds 1975 vermist was na een bergtocht, is teruggevonden. Zijn lichaam lag al die tijd verborgen in het ijs. Twee dagen later arriveert Nora in Sion. Wat ze altijd had aangenomen, dat haar vader simpelweg een nieuw leven was begonnen, blijkt een illusie. Hij is niet verdwenen, maar vermoord. Door de lange tijd tussen verdwijning en vondst acht de politie de kans klein dat de zaak nog opgelost zal worden. Toch laat Nora dat oordeel niet zomaar gelden.

De zoektocht die volgt, splitst zich in twee tijden die steeds meer in elkaar grijpen. In 2002 probeert Nora de waarheid rond haar vaders dood te ontrafelen; in 1943 volgt het verhaal Mattia zelf, toen zeventien jaar oud, levend in een wereld die op scherp staat. In het bergdorp Marmorera wordt hij getuige van een hotelbrand en raakt hij verstrikt in het grensleven van smokkelaars die tussen Zwitserland en Italië opereren. Wat begint als een manier om te overleven, groeit uit tot een gevaarlijk spel van kansen, verleiding en moreel verval. Een verliefdheid drijft hem verder richting geld en risico, tot de grenzen tussen noodzaak en verraad langzaam vervagen.

Tegen deze dubbele tijdlaag ontvouwt zich ook de geschiedenis van Marmorera zelf, een plek die altijd heeft geleefd van doorgang en verdwijning. Langs de route van de Julierpas liep al sinds de oudheid een verbinding tussen het Engadin en de rest van Graubünden. Het ruige, dunbevolkte landschap maakte de vallei tot een natuurlijke corridor voor handelaren, herders en reizigers, maar ook voor een meer schaduwrijke economie van kleinschalige smokkel, vaak pragmatisch, soms half legaal, altijd verweven met overleven in de bergen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Zwitserland streng bewaakt en de grenzen zwaar gecontroleerd. De meest intense smokkelstromen speelden zich af aan de Italiaans-Zwitserse grens in Ticino en Zuid-Graubünden, waar voedsel, rijst, tabak en soms zelfs vluchtelingen clandestien werden overgebracht. Marmorera lag niet in die frontlinie, maar de Julierpas bleef een stille doorgangsroute waar, in de schaduw van het landschap en de relatieve afgelegenheid, nog altijd kleine en ongrijpbare vormen van smokkel konden blijven bestaan. De ideale basis voor een meeslepend verhaal.

Na de oorlog verschoof het lot van het dorp definitief. De economische basis verzwakte en begin jaren vijftig werd besloten het dal op te offeren voor de opkomende waterkrachtindustrie. Tussen 1950 en 1954 verdween het oude Marmorera geleidelijk onder water door de aanleg van het stuwmeer Lai da Marmorera. Ook dit historisch feit weet Onno Wesselink handig in zijn verhaal te verwerken. Wat overbleef was geen levendig bergdorp meer, maar een verzonken plek, een onder water verdwenen gemeenschap, waarvan alleen de herinnering en het verhaal van Onno Wesselink nog boven het landschap uitsteekt.

Een prachtig verhaal dat leest als een contradictie tussen twee tijden.