Een ander Zuid-Afrika

Niet veel Zuid-Afrikareizigers doen vanaf Kaapstad de trip door de eenzame halfwoestijn Little Karoo. Ik begrijp niet goed wat ons destijds bezielde om dat wel te bezoeken met de huurauto. We kwamen op marktjes waar men ons kwam vertellen dat we er beter niet bleven voor onze veiligheid. Onnozel als we waren, geïnteresseerd in de cassetjes met kwaito muziek die ze er verkochten.

Om maar te zeggen dat ik het landschap en de sfeer herken die Damon Galgut in deze Booker Prize winnende roman beschrijft. De belofte waarover het in de titel gaat, is die van een mater familias van de (witte) boerenfamilie Swart die op haar sterfbed van haar familieleden afdwong dat de trouwe zwarte huisbediende het huisje waarin ze mocht wonen ook effectief in eigendom kreeg. Die oningevulde belofte blijft als een zwaard van Damocles boven de familie hangen.

Elk deel van het boek wordt (de dood van) een ander familielid centraal gesteld. Eén keer het verhaal, dat nogal een aanloop neemt, goed op gang kwam, viel het me zwaar het boek nog neer te leggen voor de banale klussen van elke dag.

Je leest over een ander Zuid-Afrika dan het grootstedelijke van Kaapstad of het gewelddadige van Johannesburg en Soweto dat je uit veel beelden en boeken kent.

Wat me het meest charmerende, is het bijzondere vertelperspectief dat zoals een estafette werkt. Telkens het personage dat aan het woord is een nieuwe ontmoeting heeft met een boeiend verhaal wordt het stokje doorgegeven en wordt verder verteld vanuit het perspectief van dat nieuwe personage. Dat dit heel natuurlijk verloopt en dat je daardoor niet alleen meer generaties maar ook meer sociale milieus van binnen leert kennen, geeft dit meesterwerk zijn unieke waarde. Geen spektakel in taal of verhaal, dat heeft Galgut niet nodig om je vast te pakken.