Ontaard is een indringend verhaal over ontsnappen, erven en het hardnekkige verlangen om iemand anders te worden

‘Alle mensen die daar iets van hun leven gemaakt hadden – in tegenstelling tot hier, thuis, waar je nooit meer zou worden dan wie je al was, dan je vader en zíjn vader waren geweest, en je zonen op hun beurt zouden zijn.’

Ontaard is de tweede roman van de Nederlandse schrijfster Marion Bruinenberg, na haar debuut Nieuweling uit 2022 (https://uitgeverijpodium.nl/producten/nieuweling-9789463810593). In deze ambitieuze en meeslepende roman verbindt zij op overtuigende wijze twee tijdsperiodes en twee generaties met elkaar.

In 1925 heeft Roelof maar één droom: een eigen stukje land. Na tien jaar zwoegen in het Drentse veen, zonder uitzicht op vooruitgang, besluit hij alles achter te laten en als landverhuizer naar Canada te vertrekken. Met zijn laatste centen scheept hij zich in in Rotterdam, neemt afscheid van zijn verloofde — met de belofte dat zij hem later zal volgen — en zet koers naar een onbekende toekomst in de hoop daar wél iets op te kunnen bouwen.

Honderd jaar later leidt zijn achterkleindochter een tamelijk onopvallend leven, tot zij bij toeval Roelofs brieven aan haar overgrootmoeder ontdekt. Wanneer ze daarin leest dat hij in Canada spoorloos verdwenen is, raakt ze gefascineerd door zijn lot.

Wat volgt is een meeslepend, reflectief verhaal dat boeit tot op het eind. In een beeldende maar vooral erg empathische schrijfstijl schetst Bruinenberg een historische context die overtuigend tot leven komt dankzij een heel gerichte research en prachtig opgebouwde personages met elk hun emoties en ervaringen. Ik kon dit verhaal met moeite wegleggen. Het prikkelt tot op het eind, te meer omdat zij regelmatig parallelle wegen aanbiedt die meteen ook de grote contradictie weergeven tussen arm en rijk in ‘The roaring twenties”.

Ontaard toont op een, althans voor mij, onnavolgbare wijze hoe verleden en heden in elkaar grijpen maar ook hoe een familietrauma generaties kan doorwerken. Door de parallelle reizen van Roelof en zijn achterkleindochter worden thema’s als familiegeschiedenis, identiteit en de blijvende invloed van het verleden op het heden op een overtuigende en ontroerende manier verkend.