De droom van de wildernis in contrast met de de rauwe werkelijkheid

Ik weet wel waar Alaska ligt, ken de problematische geografische ligging tegen Rusland en wist wel dat het ooit door de Verenigde Staten in de 19°eeuw overgekocht is, zoals steeds zonder inspraak van de natives die er woonden. Dat er van de 50 mineralen die de VS aanmerkt als ‘kritiek’ er 49 in de grond zitten maakt de honger van Trump maar des te groter. Alleen is het bovengronds bar en bijna onleefbaar. Dit boek opende mijn ogen naar een deel van de wereld dat niet kende.

Al van jongs af aan is Matthias M.R. Declercq gefascineerd door het idee van een leven ver weg van alles. Alaska, met zijn eindeloze ruimte, ongerepte natuur en schijnbaar onbegrensde vrijheid, spreekt tot de verbeelding. Het is de plek waar je de drukte van de wereld achter je kunt laten en helemaal opnieuw kunt beginnen. Maar hoe ziet het leven eruit wanneer je die droom daadwerkelijk najaagt? Om dat te ontdekken, gaat Declercq op zoek naar een dorpsgenote die in de jaren zestig naar Alaska emigreerde. Zijn zoektocht brengt hem naar Tanana, een onooglijk dorpje in het geografische hart van de wildernis, aan de machtige Yukon en omringd door bossen, bergen en moerassen. Wat volgt, is het meeslepende en confronterende verslag van vier seizoenen in de absolute middle of nowhere. De meegeleverde kaartjes vooraan waren een degelijk hulp tijdens het lezen en maakten het hele verhaal heel reëel.

Al snel blijkt dat de romantiek van de wildernis weinig bestand is tegen de werkelijkheid van het dagelijkse bestaan. De korte zomers maken plaats voor eindeloze wintermaanden, waarin eenzaamheid en vrieskou het leven beheersen. De uitgestrektheid van Alaska betekent niet automatisch vrijheid. Wie zich hier vestigt, moet leren omgaan met afhankelijkheid, kwetsbaarheid en de onverbiddelijke wetten van de natuur. Wat voor buitenstaanders een aantrekkelijke vluchtplaats lijkt, is voor de bewoners vooral een leefwereld waarin elke dag zijn eigen uitdagingen stelt.

Toch ligt de kracht van Tanana niet alleen in de beschrijving van dat extreme landschap. Hoe langer Declercq in het dorp verblijft, hoe meer zijn aandacht verschuift van de overweldigende natuur naar de mensen die er hun leven leiden. Hij ontmoet Athabaskanen, oud-Irakstrijders, bejaarde hippies, kluizenaars en delinquenten. Samen vormen ze een opmerkelijke microwereld van vrije geesten en buitenstaanders, mensen die om uiteenlopende redenen in deze uithoek van Alaska terechtkwamen of er bewust voor kozen te blijven. Hun verhalen laten zich niet zomaar onder één noemer vatten. Achter de keuze voor een afgelegen bestaan gaan uiteenlopende motieven, verlangens en kwetsbaarheden schuil. Die kwetsbaarheden zijn groot, alcoholisme, misbruik, zelfmoord, het zijn hoge prijzen die weten betaald worden.

Declercq kijkt naar hen met een open blik en een opmerkelijk inlevingsvermogen. Hij maakt van de bewoners geen zonderlinge figuren die zich aan de rand van de beschaving hebben teruggetrokken, maar evenmin verheft hij hen tot helden die de wildernis moeiteloos trotseren. Hij probeert te begrijpen wat hen drijft en hoe ze zich staande houden in een wereld die weinig ruimte laat voor gemak of vanzelfsprekendheid en die door de opwarming van de aarde zelfs catastrofaal wordt. Daarbij verbaast hij zich over het menselijke uithoudingsvermogen, maar ook over de vernietigingsdrang en de veerkracht die in deze gemeenschap naast elkaar bestaan.

Precies die empathische benadering maakt het boek meer dan een avontuurlijk reisverslag, het roept vragen op over ons eigen dagelijks comfortabel leven, dat we niet meer naar waarde schatten.

Declercq prikt de mythe van Alaska als ultieme vluchtplaats niet simpelweg door, maar toont hoe groot de afstand kan zijn tussen het beeld dat buitenstaanders van een plek koesteren en de werkelijkheid van wie er woont. De bewoners zijn geen figuranten in een exotisch decor, maar mensen met hun eigen geschiedenis, tegenstrijdigheden en manieren om met het leven om te gaan. Wat vanop afstand onbegrijpelijk of zelfs onwaarschijnlijk lijkt, krijgt van dichtbij een menselijke logica. Declercq oordeelt niet vanuit het comfortabele perspectief van de bezoeker, maar probeert te begrijpen zonder de rauwe kanten van het bestaan te verdoezelen.

In die zin is Tanana ook een confrontatie met onze eigen ideeën over vrijheid en ontsnapping. De gedachte dat je elders aan jezelf, je verleden of de beperkingen van het gewone leven kunt ontkomen, blijkt minder vanzelfsprekend dan ze lijkt. Een afgelegen plek biedt misschien afstand, maar geen garantie op geluk of een nieuw begin. Ook in de wildernis blijven menselijke verlangens, conflicten en tekortkomingen bestaan. De natuur vormt er niet alleen een indrukwekkend decor, maar legt de kwetsbaarheid van de mens genadeloos bloot.

Met Tanana verschuift Matthias M.R. Declercq de blik van het mythische Alaska naar de mensen die er proberen te leven. Zijn verslag is meeslepend en verrassend, maar uiteindelijk vooral confronterend. De kracht van het boek ligt in de combinatie van de onverbiddelijke omgeving en de menselijke verhalen die daarin vorm krijgen. Declercq kijkt voorbij het exotische en spectaculaire en vindt juist in de rauwe werkelijkheid van het dagelijkse leven de menselijkheid die zijn boek draagt. Tanana is daarmee niet alleen een indringende kennismaking met een afgelegen gemeenschap, maar ook een uitnodiging om onze eigen dromen over vrijheid, afzondering en ontsnapping kritisch te bekijken.

Ik heb er mateloos van genoten.