Geen conventionele roman, maar een contemplatief boek dat de lezer uitnodigt om te vertragen en aandachtig te kijken naar de mensen om hem heen
Theo in Golden is een van die zeldzame romans die zich nauwelijks laat samenvatten, die mij halfweg met een ambivalent gevoel opzadelde, ‘zou een goede redactie dat niet sterker maken’ terwijl ik toch genoot van elke kleine gebeurtenis. Niet omdat er zoveel gebeurt, maar juist omdat de kracht schuilt in de kleine dingen. Allen Levi kiest bewust voor een rustig verteltempo en een episodische opbouw. Het is het verhaal van de hoogbejaarde Theo die opduikt in het stadje Golden en die daar gecharmeerd wordt door de prachtig getekende portretten in een koffiebar. Begeesterd door die schoonheid werkt hij het idee uit om die spaarzaam aan te kopen en terug te schenken aan de geportretteerden, alsof hij hen uitnodigt opnieuw naar zichzelf te kijken.
Die eenvoudige premisse groeit uit tot een mozaïek van levensverhalen. Elk portret vormt het begin van een nieuwe ontmoeting waarin verlies, familie, schuldgevoelens, eenzaamheid, kunst en hoop centraal staan. Theo zelf verandert nauwelijks. Hij blijft bewust een mysterie, geen klassiek hoofdpersoon, maar eerder een spiegel waarin anderen zichzelf leren zien. Juist daardoor krijgen de mensen rondom hem de kans om te groeien. Langzaamaan komen er verbindingen tussen de verschillende personages en groeit het verhaal uit naar een prachtig mozaïek van verschillende levens. Ikzelf woon ook in de stad, in een schitterende buurt vol verbondenheid en ik zie het hier bij mij zo gebeuren. Het boek leest daardoor minder als een traditionele roman dan als een eigentijdse parabel of een reeks subtiel met elkaar verweven verhalen.
Allen Levi schrijft met een bijna ouderwetse traagheid die uitstekend past bij de sfeer van het boek. Zijn taal is eenvoudig, maar tegelijk beeldend en poëtisch. Vooral zijn beschrijvingen van muziek, schilderkunst, natuur en de vele gesprekken tussen de personages zijn mooi en ingetogen. De aantrekkingskracht van Theo of Golden ligt dan ook niet in een spectaculaire plot - alhoewel je daar doorheen het boek wel zit op te wachten en je op ’t eind ook waar voor je geld krijgt - maar in de manier waarop het gewone leven betekenis krijgt. Theo is een man die tijd maakt voor anderen in een wereld waarin daar steeds minder ruimte voor lijkt te zijn. Daarmee houdt Levi een warm pleidooi voor aandacht, empathie en menselijke waardigheid en toont hij hoe kleine daden een onverwacht grote invloed kunnen hebben.
Het personage Theo ontwikkelt zich tot een bijna mythische figuur die laat zien hoe kunst, vriendelijkheid en oprechte belangstelling levens kunnen veranderen. Niet verwonderlijk groeide de roman, die aanvankelijk vrijwel uitsluitend via mond-tot-mondreclame werd verspreid, uit tot een internationale bestseller waarvan miljoenen exemplaren werden verkocht.
Toch zal Theo of Golden geen boek zijn dat iedereen op dezelfde manier ervaart. Waar de roman eerder een soort van feelgood roman is, een hartverwarmend verhaal over menselijke verbondenheid, stoorde de religieuze, christelijk geïnspireerde ondertoon mij toch wel. Theo blijkt uiteindelijk meer dan een vriendelijke oude kunstenaar, zijn handelen is nauw verweven met een uitgesproken christelijke visie op de mens. Hij wordt bijna messiaanse figuur. Die spirituele laag is gaandeweg wel iets te nadrukkelijk aanwezig en neigt zelfs preekachtig te worden. Maar nogmaals ik heb van dit verhaal erg genoten. Wie houdt van ingetogen, karaktergedreven verhalen over gemeenschap, hoop en medemenselijkheid zal zich waarschijnlijk volledig laten meevoeren door Levi's visie. Ben je op zoek naar psychologische gelaagdheid, morele ambiguïteit of een strak opgebouwde spanningsboog laat dan de 400 pagina’s best liggen.
Theo in Golden is geen conventionele roman, maar een contemplatief boek dat de lezer uitnodigt om te vertragen en aandachtig te kijken naar de mensen om hem heen. Lees het net zoals ik als een ontroerende moderne parabel over de kracht van vriendelijkheid dan zal het jou zeker niet onverschillig laten. Ik heb er van genoten.
Synopsis
Een mysterieuze vreemdeling arriveert in een klein Amerikaans stadje en laat een blijvende indruk achter op de mensen die hij ontmoet. Wie is deze vrijgevige 86-jarige man? En wat gaat er schuil achter zijn plotselinge verschijning?
