Een literair testament ?

Na een half jaar waarin door omstandigheden ik geen boek heb aangeraakt, gevolgd door een periode met wat lichtere lectuur om er terug in te komen, was dit het eerste serieus boek dat ik ter hand nam, het 18de (en gezien zijn leeftijd wellicht laatste) werk van Ian McEwan.

Nu ben ik a priori niet onverdeeld positief over McEwan. In mijn perceptie wisselt hij hoge toppen af met diepe dalen. Uit de talrijke besprekingen die ik las blijkt dat ik niet alleen ben met die mening. Alleen vallen die toppen en die dalen niet voor iedereen samen. Zo heb ik het hoegenaamd niet voor Amsterdam, terwijl dit toch met de Booker Prize aan de haal ging. What we can know is geen uitzondering op de regel en kent ook een zeer gevarieerde ontvangst.

Dit boek wordt gemakkelijk weggezet als een dystopische roman, terwijl het dat in mijn ogen helemaal niet is. Akkoord, de wereld is om zeep in 2119, maar dat is volgens mij enkel een metafoor voor het eigenlijke thema van het boek – vergeten en vergeten worden. In 2119 ligt, net zoals dat met ons geheugen het geval is, het overgrote deel van de aarde overspoeld door het fel gestegen wateroppervlak. Wat er boven uitsteekt is vaak anekdotisch – pakweg een avondje onder vrienden waarop een gedicht wordt voorgedragen, de mythische corona waarvan sindsdien ieder spoor ontbreekt.

Het eerste deel gaat dan ook over de zoektocht naar die corona; alle technologische hulpmiddelen worden ingezet, zonder resultaat. Tot, o ironie, een kind met een frisse blik op de zaak voor een doorbraak zorgt.

Het tweede deel is een ooggetuigenverslag waarin de “ware” (maar wat is waar ?) toedracht uit de doeken wordt gedaan. Het mag niet verbazen dat die niet helemaal overeenkomt met de mythe.

Dit resulteert in een knap gecomponeerde roman, waarin McEwan naar goede gewoonte de lezer telkens weer op het verkeerde been zet.

Ik neem aan dat u al begrepen hebt dat dit voor mij onder zijn toppers mag worden gerekend. Als het inderdaad zijn laatste boek wordt, een waardig afscheid van een groot schrijver.