Hartverwarmend zonder te sentimenteel te zijn

Ann Patchett schreef reeds vijf romans, waaronder de bestseller Bel Canto. In 2026 ontving ze de Library of Congress Prize for American Fiction. Haar huidige boek, Whistler, is prima vertaald door Arthur Wevers.

Net zoals de auteur zelf heeft hoofdpersoon Daphne drie vaderfiguren in haar leven en een oudere echtgenoot. Wanneer Daphne met die echtgenoot een museum bezoekt, worden ze gevolgd door een oude man. Dat blijkt haar voormalige stiefvader te zijn, Eddie Triplett. Hij was kort met haar moeder getrouwd toen Daphne negen jaar was. Nu meer dan veertig jaar later zijn beiden blij verrast om elkaar weer tegen te komen. Al gauw zijn ze weer heel hecht met elkaar. De rode draad van het verhaal is dat het niet de kwantiteit is, maar de kwaliteit die telt. Je hoeft niet lang met iemand te hebben doorgebracht, maar wat telt is dat die tijd betekenisvol was.

Het verhaal wordt grotendeels in het heden verteld door een volwassen Daphne in de ik-persoon. Via een viertal flashbacks leren we het verleden kennen, dat in de derde persoon geschreven is. Vanaf het begin is het duidelijk dat er ‘iets’ gebeurd is dat de bruuske scheiding tussen Eddie en Daphnes moeder inluidde en ervoor zorgde dat het contact tussen Eddie en Daphne verbroken geraakte. Door die flashbacks kom je langzaamaan meer te weten over dat incident. Verwacht echter geen spanning of grote actie, want daardoor wordt dit boek absoluut niet gekenmerkt. Het kabbelt rustig voort en lijkt daardoor, vooral in het begin wat saai. Lees echter vooral door, want dit vertragende zal juist een van de sterktes van het boek blijken te zijn.

Whistler is dan ook een boek dat je traag moet savoureren. Enkel zo kan je genieten van de mooie zinnen en de treffende beelden. De schrijfster kan ontegenzeggelijk schrijven.

‘Voor mij was het verleden een zinkgat.’

‘Buddy, wiens begrafenis door zoveel mensen werd bijgewoond dat mensen zeiden dat er die dag waarschijnlijk niet één boot op de Atlantische oceaan voer.’

Thema’s zijn onder meer onbeantwoorde liefde, het geheugen dat vaak faalt, zorgzaamheid en moed. Sommige thema’s zijn wat zwaarder maar de zeer veelvuldige humor maakt het boek toch licht. Zo werkt de moeder weliswaar op Daphnes zenuwen, maar beseft ze wel dat die het toch maar gepresteerd heeft om jong moeder te zijn en het als alleenstaande moeder gered heeft. ‘Zo heldhaftig dat er liedjes moesten zijn die door meisjesscouts om het kampvuur werden gezongen’ waarop Patchett prompt zo’n liedtekst fabriceert.

Buddy mag niet meer op de boot werken want wat als hij verdronk. Hij mag dat wel in het weekend want ze hadden het extra geld nodig en wie verdronk er nou op zaterdag.

De personages zijn goed uitgewerkt. De auteur heeft hierbij vaak niet veel woorden nodig om een karakter te duiden. Zo bleef biologische vader Buddy de auto van het gezin onderhouden, wat zijn zorgzaamheid toont in een goed voorbeeld van ‘show, don’t tell’.

Met Daphne en Eddie als twee hoofdpersonages in het literaire werkveld, verschijnen er regelmatig goede boeken de revue, ook altijd een leuk extraatje voor de boekenwurm.

In deze tegenwoordig soms kille tijd is dit boek een warm en verwarmend vuur. Voor sommigen is het misschien iets te zoetig, maar misschien is dit boek wel precies wat we in deze tijd nodig hebben. De titel van Rutger Bregmans boek De meeste mensen deugen speelde daarbij regelmatig door mijn hoofd. Literatuur hoéft niet noodzakelijk een cynische visie op de mens aan te hangen. Het mag ook wel hoopvol zijn. Misschien dat het lezen van zo’n hoopvolle en milde roman waarin mensen wél deugen, hoe imperfect ze ook zijn, het hart voldoende verwarmt om zelf iets warmer in de wereld te staan en zo als het ware een kleine pay it forward-beweging te creëren. In elk geval zal menigeen genieten van dit vertragende pareltje.