Een warme, melancholische roman over verlies, vriendschap en opnieuw leren leven

Sommige boeken brengen je naar een andere plek, andere laten je er bijna wonen. De kreeftenvrouwen deed bij mij vooral dat laatste.

Beatrix Gerstberger neemt je mee naar Stone Harbor, een klein vissersdorp aan de ruige kust van Maine waar de zee het leven bepaalt en waar de inwoners niet meteen staan te springen om hun hart open te stellen voor buitenstaanders. Het is een wereld van harde arbeid, ongeschreven regels, verlies en zwijgen, maar ook van verbondenheid. En het is precies daar dat Ann, Julie en Mina elkaar vinden.

Drie vrouwen, drie generaties en drie totaal verschillende levensverhalen.

Ann is tweeënzeventig en een van de weinige vrouwelijke kreeftenvissers. Ze is eigenzinnig, hard voor zichzelf en voor anderen en draagt haar eigen verdriet al jarenlang mee. Julie, vijftien jaar jonger, heeft na een zwaar ongeval haar leven opnieuw moeten opbouwen. En dan is er Mina, achtentwintig, die na een groot verlies terugkeert naar de plek waar ze als kind zulke gelukkige zomers doorbracht.

Wat mij vooral bijbleef, is hoe Gerstberger de drie vrouwen langzaam naar elkaar toe laat groeien. Geen opgelegde vriendschap, geen zoetsappig verhaal waarin alles vanzelf goedkomt, maar drie mensen die ieder op hun eigen manier proberen verder te gaan. Uiteindelijk ontstaat iets wat veel sterker is dan zomaar vriendschap: een zelfgekozen familie.

En dan is er natuurlijk de zee.

De beschrijvingen van Maine, het ruwe water, de boten en vooral het leven van de kreeftenvissers geven deze roman zijn eigen gezicht. Gerstberger weet duidelijk waarover ze schrijft. Voor haar onderzoek verbleef ze zelf in een kreeftenvissersdorp en sprak ze met vrouwelijke vissers, ervaringen die voelbaar in het verhaal zijn terechtgekomen. Ik vond vooral dat aspect bijzonder. De kreeftenvisserij is hier geen decorstuk dat toevallig voor wat couleur locale moet zorgen. Het harde ritme van het werk zegt iets over de mensen die het uitvoeren. Je moet tegen een stootje kunnen, letterlijk en figuurlijk. In deze gemeenschap wordt niet voortdurend gepraat over verdriet. Je werkt, je gaat verder en je leert leven met wat niet meer veranderd kan worden.

Gerstberger vertelt haar verhaal rustig en neemt uitgebreid de tijd voor de levens van haar personages. Voor mij werkte dat vaak goed, juist omdat daardoor de sfeer van Stone Harbor zo sterk wordt. Ik werd vooral gegrepen door de manier waarop deze drie vrouwen, ieder met hun eigen littekens, elkaar vinden. Ann met haar onverzettelijkheid, Julie met haar directe karakter en Mina die nog moet ontdekken waar ze thuishoort. En dan is er nog Mr. Darcy, waar ik verder niet over uitweid. Dat absurde personage ontdek je best zelf. Het maakt Ann tot een personage dat je niet zomaar vergeet. Achter haar harde buitenkant zit een vrouw die evenzeer verlangt naar verbondenheid als ieder ander.

Het verhaal begint met een proloog, die je best in het ongewisse laat. Zo ook de eerste hoofdstukken die bij de start van dit verhaal wel erg verwarrend overkomen, verschillende personages die abrupt op jou afkomen en eigenlijk eerst nergens naartoe leiden. Maar mocht je de neiging hebben om hierop af te haken doe dit zeker niet want langzamerhand krijg je zicht op een fantastische warme vertelling doorspekt met humorvolle situaties en dialogen. Ik geraakte behoorlijk diep in al die levensjaren dat ik de proloog even vergat tot op het moment dat de epiloog alles netjes afrondt.

Wat mij uiteindelijk het meest aansprak is niet het geheim dat in het verleden ligt, en evenmin de vraag wie uiteindelijk met wie verdergaat. Het zijn de vrouwen zelf. Mensen die iets verloren hebben, die soms verkeerde keuzes maken, die niet altijd weten hoe ze verder moeten, maar die elkaar uiteindelijk een plek geven. Misschien is dat wel de mooiste gedachte die dit boek meegeeft: je hoeft niet altijd terug te keren naar de familie waarin je geboren bent om ergens thuis te kunnen komen.

Soms vind je die familie gewoon aan zee, tussen de kreeftenfuiken, in een gammel vissersbootje en bij mensen die eerst helemaal niet van plan waren je binnen te laten.

Een warme, melancholische roman over verlies, vriendschap en opnieuw leren leven met de ruige kust van Maine als onvergetelijk decor.