Over een vrouw die nadacht in plaats van gehoorzaamde en daarom een doorn in het oog van Napoleon was

Margot Dijkgraaf schreef een boeiend portret van Germaine de Staël, een Frans-Zwitserse romanschrijfster, activiste en feministe avant la lettre. Germaine de Staël is ooggetuige van de roerige en bloedige periode van de Franse Revolutie en dat zal haar politiek denken bepalen. Fanatisme en geweld zal ze levenslang afkeuren.
Wanneer Napoleon op het toneel komt kijkt Germaine de Staël naar hem op. Ze hoopt dat hij de chaos van de Terreur kan bedwingen. Maar ze ziet algauw dat hij alle macht naar zich toe trekt en de democratie afschaft. De eerdere hoop verandert in vijandschap. Die vijandschap is wederzijds en Napoleon verbant haar voor tien jaar uit Frankrijk.
Maar ook buiten Frankrijk zit Germaine de Staël niet stil. Ze reist naar Duitsland en Italië en ontmoet er belangrijke filosofen en politici. Ook op het kasteel van haar vader – in Coppet, aan het meer van Genève – gaat haar netwerking verder. Ze nodigt er de beau monde van Europa uit. De gesprekken binnen het internationaal gezelschap cirkelen er om Europa, filosofie, taal en literatuur en de gedeelde afkeer van Napoleon.
In 1912 moet ze uit haar ballingsoord vluchten. Om de naar Moskou oprukkende troepen van Napoleon te ontwijken moet ze dwars door Europa. Haar vlucht leidt haar via het Keizerrijk Oostenrijk, het Russische Rijk en het Zweedse Koninkrijk naar Engeland. In die tijd ontwikkelt Germaine de Staël zich tot een succesvolle diplomate. Dankzij haar bemiddeling komt een coalitie die het Napoleontische regime wil bestrijden – en er, zoals bekend, ook zal in slagen – tot stand.

Maar Margot Dijkgraaf heeft niet alleen oog voor het intellectuele werk van Germaine de Staël. Ze graaft ook in diens privéleven. En dat privéleven is turbulent. Ook daar heeft ze zowat haar eigen opvattingen en gaat ze haar eigen weg. Ze is gehuwd maar houdt er heel wat minnaars, waaronder een aantal heel invloedrijke personen, op na.

Met deze biografie slaagt de auteur erin om een bijna vergeten maar heel interessante vrouw terug in het daglicht te zetten. De denkbeelden van Germaine de Staël zijn nog steeds actueel. Ze schrijft over de positie van de vrouw, over Europa, over de slavenhandel en over de rol van de literatuur. Haar ideeën zouden nog altijd deel kunnen uitmaken van de hedendaagse politieke filosofie. Ik vermoed dat Germaine de Staël in het hedendaagse Europa een belangrijke rol zou kunnen spelen en ook nu een doorn in het oog van sommige politici zou kunnen zijn. Aan de lezer van deze leestip om de namen van de politici in te vullen.
Maar begin alvast met het lezen van de biografie die Margot Dijkgraaf over Germaine de Staël schreef. Veel leesgenot!