De Moslim Sportvissers Club
Deze recensie is een bespreking van het verhaal De Moslim Sportvissers Club van Jamal Ouariachi uit de volledige verhalenbundel.
Een lijn uitgooien
Vijf vrienden, vijf moslims, samen op stap. Gezellige boel, tot ze op een naakt vrouwenlijk botsen. De prikkelende titel klinkt wat vreemd en in dit verhaal is niets wat het lijkt. Op elf pagina’s slaagt auteur Jamal Ouariachi (2020) erin de lezer een arsenaal aan gevoelens te laten beleven. In de ene alinea voel je plaatsvervangende schaamte, enkele regels later valt het boek je van het schaterlachen bijna uit de handen, en wat verder lees je zinnen waar de frustratie van de personages je uit tegemoet spat. Het verhaal verscheen in de verhalenbundel ‘Grenzeloos’, samengesteld door Het Lezerscollectief en uitgegeven door Uitgeverij Vrijdag. Deze bundel is een pleidooi voor het afbreken van barrières tussen mensen, over tijd, ruimte en ideologieën heen. Ook dit kortverhaal toont dat we bovenal mensen zijn: met grote ideeën en kleine kantjes. Vanuit een postkoloniale benadering toont dit kortverhaal hoe de grens tussen ‘wij’ en ‘zij’ razendsnel kan verschuiven en hoe flinterdun die is.
Wat schaft de pot?
Als Nederlands-Marokkaanse man weet Ouariachi heel goed welke vooroordelen en ideeën er leven in de westerse maatschappij (Leyman, 2017). Met enkele rake zinnen beschrijft hij hoe het hoofdpersonage gezien wordt op café: “[…] een nieuwe vaste klant. Een engerd. Zo eentje met een terroristenbaard en van die kleding voor outdooractiviteiten, hoofden afsnijden in de woestijn of zo.” (Ouariachi, 2020: 166). Wat later vertelt hij hoe ze met de vriendenclub geregeld worden aangehouden tijdens hun uitstapjes: “Stel je voor, vijf moslims in een Toyota Land Cruiser, met een groot, langwerpig pakket op het dak. Aangehouden worden is vaste prik.” (Ouariachi, 2020: 169). Fijntjes geeft de auteur mee waarmee moslims in Nederland en elders te maken krijgen: allerhande op niets gebaseerde vooroordelen, latent of openlijk racisme, denigrerende blikken en meningen. Dit komt des te harder binnen, omdat Ouariachi in dit verhaal de vijf moslimmannen net heel alledaags maakt. Het zijn vijf vrienden, die geregeld afspreken om samen te vissen. Daarna drinken ze samen een glas en bespreken ze de politiek van de dag, hoe het thuis gaat met vrouw en kinderen. Kortom, die mannen zijn op zich niet anders dan wij (lees: een blanke, autochtone cis-man). Je kan je vlot inleven in de personages en al snel voel je je bijna schuldig over hoe ze soms behandeld en bekeken worden. En dan komt de twist in het verhaal: net wanneer ze klaar zijn om hun vislijnen uit te werpen in een idyllisch bergriviertje, stootten ze op een naakt vrouwenlijk. Wat gebeurt er wanneer je handelen en denken ingedijkt binnen een eeuwenoude godsdienst?
Ouariachi is een scherpe observant en weet het verhaal goed op te bouwen. Op elf pagina’s slaagt hij erin om een spanningsboog op te zetten en uit te werken. Door slim gebruik te maken van verteltechnieken zoals flashbacks en te springen tussen verschillende vertelperspectieven houdt hij jou als lezer geboeid en betrokken bij het verhaal. Hij weet vaart in het verhaal te steken waar nodig, maar tegelijkertijd haalt hij soms bewust de snelheid er even uit zodat je het avontuur mee kan beleven met de hoofdpersonages.
Beet!
In ‘Moslim Sportvissers Club’ slaagt de auteur erin om in elf pagina’s je mee te nemen naar een wereld vol vooroordelen en verwachtingen. Met veel gevoel voor humor, scherpe observaties en treffende beschrijvingen maakt hij in dit kortverhaal heel wat los bij de lezer. Na het lezen van dit verhaal kijk je met een andere blik naar vredevolle vissers aan een kabbelend beekje. Maar neem dat niet van me aan, ontdek het vooral zelf.
Bronnen
Ouariachi, J. (2020). De Moslim Sportvissers Club. In Het Lezerscollectief (Red.), Grenzeloos: Samen sterke verhalen vertellen (pp. 166–177). Uitgeverij Vrijdag. (Oorspronkelijk gepubliceerd in Herinneringen in aluminiumfolie, 2017, Querido)
Leyman, D. (2017, 14 februari). 'We moeten af van dat droog klotenproza': Interview. Jamal Ouariachi serveert verhalen op het scherp van de snee. De Morgen. https://www.demorgen.be/tv-cultuur/jamal-ouariachi-veel-schrijvers-denken-dat-ze-zo-n-fenomenale-stijl-hebben-dat-ze-niets-hoeven-te-vertellen~b6e7d29c/
Synopsis
Bundel met verhalen en gedichten uit de Nederlandstalige en wereldliteratuur, geselecteerd door Het Lezerscollectief om met leesgroepen zonder grote leesvaardigheid de literatuur hardop te lezen.