Polyfoon meesterwerk
Onlangs bracht uitgeverij Het balanseer met The Lost Scrapbook een cultboek uit 1995 opnieuw in print, zowel in het originele Engels als voor het eerst vertaald naar het Nederlands - een waar huzarenstukje van Iannis Goerlandt, waarvoor hulde.
Schrijver Evan Dara - een pseudoniem - schreef met Het verdwenen plakboek een haast even mysterieus boek als hijzelf een enigma is in de literaire wereld. De vergelijking wordt vaak gemaakt met grootheden van het Amerikaans postmodernisme als Pynchon, Gaddis, Gass (al weigerde hij dat label zelf) en de nu weer in de spotlights staande David Foster Wallace. Bij het horen van die namen zal al snel het vermoeden opduiken dat Het verdwenen plakboek een uitdaging vormt voor de lezer (alsof dat iets slechts zou zijn...). En, ja, het boek bestaat uit één lang 'hoofdstuk'; en, ja, het perspectief kan in het midden van een zin switchen; en, ja, er is een veelheid aan naamloze personages wiens onderlinge band vaak vaag blijft; en, ja, over het algemeen is het een goed idee om je hoofd erbij te houden om verbanden en intratekstualiteit op te merken; en toch... Toch staat dit alles een vlotte leeservaring niet in de weg, integendeel: het draagt allemaal bij tot de rijkdom van Het verloren plakboek.
Het zijn dan ook net die vele en uiteenlopende perspectieven, die overvloed aan steeds overtuigende registerwissels en die losse samenhang die steeds sterker wordt naar de climax van het boek toe dat het lezen van dit werk zo’n fantastische ervaring maken.
Sommige scenes zijn onvergetelijk (die town hall meeting, mijn god), andere hilarisch en nog weer andere doen je oprecht nadenken over waar we eigenlijk in godsnaam mee bezig zijn – ook vandaag nog. Ik had het al over de climax van Het verdwenen plakboek: na een groot deel van de roman wordt er een bepaalde samenhang duidelijk die dit boek in zijn laatste honderdtal pagina’s nog een extra impetus geeft en het doet eindigen met een straffe apotheose. Evan Dara schreef met Het verdwenen plakboek een meesterwerk.
Ik kan dit boek dan ook alleen maar enorm hard aanbevelen en dankbaar zijn dat er nog uitgeverijen en vertalers zijn die dit soort werk een tweede leven geven.
