Een vage grens tussen intellectuele rijkdom en koloniale uitbuiting

Babel was voor mij aanvankelijk een titel die meteen deed denken aan talen, spraakverwarring en het Bijbelse verhaal van de Toren van Babel. Al snel bleek echter dat dit boek veel meer is dan dat. Het draait volledig om de kracht van taal, de oorsprong van woorden en de invloed die taal kan uitoefenen op macht en geschiedenis. Voor toekomstige letterkundigen, taalliefhebbers of iedereen die zich graag verdiept in etymologie is dit een absolute aanrader.

Het verhaal speelt zich af in Engeland aan het begin van de negentiende eeuw. Het Britse Rijk bevindt zich op het hoogtepunt van zijn macht en gebruikt handel om steeds meer rijkdom – en vooral zilver – naar het Verenigd Koninkrijk te laten vloeien. Overal in het rijk worden uitzonderlijk begaafde kinderen opgeleid in talen zoals Latijn, Grieks en Engels, om later aan de slag te gaan in het Vertaalinstituut Babel in Oxford.

Een van hen is een Chinese jongen uit Kanton, die door professor Lovell wordt geadopteerd en naar Londen wordt gebracht. Vijf jaar lang wordt hij intensief voorbereid op zijn studies aan Babel. Wanneer hij uiteindelijk onder de naam Robin Swift aan zijn opleiding begint, leert hij samen met Letty, Ramy en Victoire de geheimen van het instituut kennen. Ze ontdekken de bijzondere werking van de zilverstaven, maken kennis met de indrukwekkende bibliotheek en volgen een veeleisende opleiding. Dankzij hun talenkennis – van onder meer Kantonees, Mandarijn en Urdu – helpen ze mee aan vertalingen die het Britse Rijk nog meer economische en politieke macht moeten bezorgen.

De vier studenten zetten alles op alles om hun studie tot een goed einde te brengen. Ze werken keihard, beleven stressvolle maar ook mooie momenten en groeien uit tot hechte vrienden. Ondertussen wordt Robin benaderd door het geheime genootschap Hermes. Die organisatie probeert zilver en waardevolle teksten uit Babel te ontvreemden om aan te tonen dat het instituut geen nobel kenniscentrum is, maar een instrument dat de koloniale onderdrukking en het Britse handelsmonopolie in stand houdt. Aanvankelijk willen Robin en zijn vrienden niets met Hermes te maken hebben.

Wanneer de vier in hun vierde studiejaar naar Kanton worden gestuurd, verandert alles. Daar worden ze geconfronteerd met de harde realiteit van de opiumoorlogen en de verregaande onderdrukking van de Chinese bevolking door de Britten. Voor Robin is dit een keerpunt: zijn bevoorrechte studentenleven blijkt in schril contrast te staan met het onrecht dat zijn geboorteland wordt aangedaan. Na de dood van professor Lovell krijgt het verhaal een heel andere wending. De vier vrienden delen een geheim dat hun onderlinge band zwaar op de proef stelt. Vriendschap maakt plaats voor wantrouwen, idealen botsen en niet iedereen overleeft de strijd. Uiteindelijk probeert Robin, via een staking, de koloniale machine tot stilstand te brengen en de gekoloniseerde volkeren een kans op zelfbeschikking te geven.

Hoe dat afloopt, laat ik graag aan de lezer over.

Wie houdt van geschiedenis zal dit boek zeker weten te waarderen. Het zit boordevol verwijzingen naar historische figuren en gebeurtenissen, zoals Adam Smith, de uitvinding van de stoommachine, de Luddieten en de opiumoorlogen in China. Daarnaast vormen taal, etymologie en vertalen de rode draad doorheen het verhaal. Babel is een lijvige roman, maar tegelijk een meeslepende leeservaring waarin vriendschap, kennis en macht voortdurend met elkaar botsen. Het boek biedt niet alleen een fascinerende inkijk in de wereld van taal, maar werpt ook een scherpe en kritische blik op de schaduwzijde van het kolonialisme.