Een leeservaring die aan de ribben kleeft

'Voordat mijn vrouw vegetariër werd, had ik haar in alle opzichten altijd volstrekt oninteressant gevonden.' Met die sobere, harde vaststelling opent de Zuid-Koreaanse Han Kang haar roman De Vegetariër. Han Kang won in 2024 de Nobelprijs literatuur, nadat ze in 2016 de International Booker Prize in ontvangst mocht nemen voor dit werk.

Het boek bestaat uit drie delen, die elk vanuit een ander perspectief hun licht laten schijnen op het denken en doen van het vrouwelijke hoofdpersonage Yeong-hye, die na een droom beslist om geen vlees meer te eten.

Het patriarchaat
In het eerste deel is haar echtgenoot aan het woord. Van het huwelijk (en bij uitbreiding het leven) verwacht hij niet veel: 'Ik heb tijdens mijn leven altijd de neiging gehad de middenweg te bewandelen. [...] Het was dan ook niet meer dan logisch dat ik trouwde met de meeste alledaagse vrouw van de wereld.' Voor de man staat één ding centraal: gezichtsbehoud. Voldoen aan de verwachtingen die de (patriarchale) samenleving oplegt, is wat hem drijft. Dat wordt echter bemoeilijkt op het moment dat zijn echtgenote beslist om geen dierlijke producten meer te eten. Ten einde raad roept hij de hulp in van zijn schoonvader, die geen tegenspraak duldt en hardhandig zijn dochter tracht te dwingen om opnieuw vlees te eten. Zijn wensen,
of beter gezegd eisen, weigert ze te vervullen en al snel ontspoort de situatie. Hij gebruikt geweld en zij antwoordt met geweld. Al is het zijne gericht op haar, en het hare gericht op zichzelf.

Meer en meer raakt Young-hye op zichzelf gericht en verliest ze het contact met de wereld om zich heen. Ze vlucht terug in zichzelf en tegelijkertijd tracht ze aan haar lichaam te ontkomen door elke vorm van voedsel te weigeren. Haar eetgedrag wordt een stil protest tegen elke vorm van dominantie en externe controle.

In het tweede deel verschuift het vertelperspectief naar dat van haar schoonbroer. Hij is een videokunstenaar en geraakt seksueel bezeten door een vlek op de billen van Yeong-hye. Op een dag besluit hij om een film te maken met Yeong-hye, waarbij hij haar beschildert en omtovert tot een levend bloemenperk. Al snel eigent hij zich het lichaam van Yeong-hye volledig toe en heeft hij seks met haar. Hoewel Yeong-hye schijnbaar weinig bezwaar maakt, komt duidelijk naar voren dat ze geen zeggenschap meer heeft over haar eigen lichaam en haar daar lijkt bij neer te leggen.

Verbinding
Het derde en laatste deel van de roman speelt zich af in een psychiatrische kliniek, waar Yeong-hye opgenomen is. In die kliniek trachten ze haar in leven te houden, want ondertussen weigert Yeong-hye alle voedsel. Ze drinkt enkel nog wat water. Haar zus, vanuit wier ogen we het verhaal nu volgen, tracht verbinding te maken met Yeong-hye, maar zonder succes. In dit deel wordt voor enige vorm van compassie geuit met het hoofdpersonage.

Isolatie
Dat wil niet zeggen dat dit deel, en bij uitbreiding dit boek, gemakkelijk te lezen is. Han Kan schrijft sober en helder, maar raakt daardoor snel tot de kern van dit verhaal: vervreemding en isolatie. Haar harde en gedetailleerde beschrijvingen van hoe Yeong-hye gedwongen sondevoeding krijgt, komen binnen, net als de eerder beschreven passages in de andere delen waar geweld bij komt te kijken. Dit boek kruipt onder je vel en kleeft aan je ribben.