De reiziger die nooit op reis ging

Zo noemt Patti Smith zichzelf in het boek, de reiziger die nooit op reis ging. Verder ziet ze zichzelf voornamelijk als schrijver. Nooit als muzikant of zangeres. Dat klopt ook steeds meer met mijn ervaring met haar. Ik heb drie muzikale referentiepunten met Smith. De song Paths that cross, die ze in het boek uitlegt, haar album Twelve, waarin ze het beste van de popgeschiedenis covert en Easter. Natuurlijk Easter, want het dateert uit de jaren dat nieuwe muziek mijn leven nog om de haverklap op zijn kop zette.

Maar het aantal gekoesterde Patti Smith boeken is met haar nieuwste al tot vier gestegen. Ook Just kids, M-Train en Het jaar van de aap verdienen het om hier aanbevolen te worden. Haar nieuwste memoir breit een vervolg en gaat min of meer chronologisch door haar leven, maar ze laat wel grote gaten. Op drie periodes wordt vooral ingezoomd.

We leren de tomboy kennen en de bonenstaak Patti Smith die bij het kattenkwaad uithalen het voortouw nam, maar ook voor de jonge kinderen zorg droeg. Dat is het meest klassieke dat ik haar al heb weten schrijven. Patti Smith is goed in schrijven over leven in armoe. (Ze is ook goed in leven in armoe.) Goed, maar ik val er niet van achterover. Het wordt stukken beter nog als ze het over haar eerste fase van haar muzikale carrière heeft, die loopt van Gloria en het album Horses tot Frederick, de song die ze voor de man van haar leven schreef en die op haar vierde album terechtkwam. Daarna wordt de muziekcarrière op een laag pitje gezet en komt het gezin eerst. En het schrijven. Zoals zo vaak bij Patti Smith zijn haar teksten een ode op de vriendschap en de kunst.

Helemaal op dreef komt ze in het derde deel. Dan bouwen Patti Smith en Fred Smith, geliefden maar geen familie, een gezin. Maar ze leiden ook een zwervend bohemien bestaan. Romantisch maar armoedig. Het leven van een zwerver, dromer, schrijver. Muziek is dan slechts heel op de achtergrond bij momenten een voetnoot en dat is dan al heel zeker geen popmuziek. Ze leiden een teruggetrokken bestaan in en rond Detroit, Michigan. Verhuizen blijft een constante. Maar dan verschijnen weer, zoals in de vorige boeken, de doden in haar leven, en neemt het boek een magisch-realistische wending. Patti Smith is een poète maudit, een eigentijdse heks.

Als ik juist interpreteer dat Patti Smith geleidelijk de dots in haar leven connecteert in haar boeken is er nog veel materiaal dat niet of nauwelijks aangeraakt is en dus kunnen we op nog veel taalvirtuositeit hopen, en op veel romantiek. Verrassen gaat Patti Smith me niet meer, maar ik hoop en verwacht nog wel veel leesvreugde. Per slot van rekening is ze nauwelijks tachtig.

Patti Smith - Paths That Cross (karaoke)