Vriendschap voor en waarheid over Hannah Arendt

De Nederlandse filosoof en theoloog Hans Achterhuis (H.A.) schreef een prachtig en boeiend vriendenboek over de filosofe Hannah Arendt (H.A.). In een eerste hoofdstuk vat hij de grote lijnen samen van zijn lezing uit 2021 om het Hannah Arendt Instituut in Mechelen, pas geopend in 2020, een ‘brede bekendheid’ te geven. In de lezing brengt hij ook kort verslag uit over zijn toevallige kennismaking in 1963 met haar via het boek Eichmann in Jeruzalem : de banaliteit van het kwaad (1961). Aanvankelijk zorgde dit ‘journalistieke verslag’ van Arendt voor veel publieke en academische weerzin. Achterhuis geeft in hoofdstuk 3 heldere duiding bij dit werk, dat heden ten dage beschouwd wordt door velen als het belangrijkste filosofische werk uit de twintigste eeuw over het ‘kwaad’.

Leven en werk van Arendt waren sterk met elkaar verbonden en dus gaat Achterhuis dieper in over haar liefdes en verbindt die met haar ‘denken’: een korte periode met de filosoof Martin Heidegger – in 1927 verscheen zijn hoofdwerk Sein und Zeit – ; en haar relaties met de schrijver Günther Anders en haar tweede man Heinrich Blücher. Achterhuis spiegelt ook intelligent zijn en andere filosofische en politieke geschriften in Arendts denken en begrippen zoals ‘arbeiden’, ‘werken’, ‘handelen’ … maar laat ook zijn licht schijnen op haar gebreken en tekorten.
Hij plaatst haar werk ook in een actueel perspectief door haar te toetsen aan invullingen van ‘waarheid’, ‘imperialisme’, ‘dekolonisatie’ in de 21^ste eeuw.
En ten slotte bevat Achterhuis’ Ik wil begrijpen … een goudmijn aan leestips (zie ook Bibliografie) omdat Hannah Arendt haar ‘filosofie’ geënt was op menselijke ervaringen en verhalen in romans, gedichten … en omdat ‘Alle smarten kunnen verdragen worden wanneer men ze in een verhaal verwerkt’ (dixit, Hannah Arendt in een interview met haar in The New York Times Book Review, 1957).