Hoe opgroeien met een ruwe rechtlijnigheid je wereldbeeld bepaalt en hoe moeilijk het is om daarvan los te komen

Gentenaars worden uitgedaagd massaal hetzelfde boek te lezen.
Doe mee met de leeschallenge van Gent Leest | Gent Leest
Omdat ik graag mee doe las ik Rouwdouwers. En daar heb ik nog geen minuutje spijt van gehad. Bedankt voor dit initiatief.

Ada, de hoofdpersoon uit Rouwdouwers groeit samen met haar broertje Broos op in een stacaravan. Nadat hun moeder bij een verkeersongeval om het leven komt wil hun vader de kinderen harden tegen de ongenadige wereld. Hij leert hen conflicten oplossen met geweld, de overheid wantrouwen en vooral ‘doorduwen’.

Ada heeft een duidelijk beeld van hoe de dingen in elkaar zitten en stelt dat nooit ter discussie. Ze is -zoals door haar vader opgedragen- ‘flink’ en vastbesloten en wil voor zichzelf een plek in de wereld ‘uithakken’. Haar broer Broos die veel kwetsbaarder is, loopt verloren. Het vergaat hem veel slechter.

Een beetje per toeval komt Ada in een kunstschool terecht. Als ze hoort dat er mensen zijn die met kunst en het uitwerken van gevoelens bezig zijn is dat een openbaring voor haar. In haar oude leven was hier geen ruimte voor. Alhoewel ze kritisch voor deze wereld is laat ze er zich door beroeren. Zonder het te beseffen begint haar fundament te wankelen en komen scheurtjes in haar harde pantser.

Iedereen is de godganse dag bezig met wat ze voelen. Ze doen de hele tijd onderzoek naar wat ze ervaren. En dat vertaalt zich dan naar een muur vol uitgesmeerde kauwgom, bijvoorbeeld. Of een replica van hun kinderkamer geheel gemaakt van bolletjes pluis.

Nadat Ada in een vlaag van verstandsverbijstering in contact komt met de politie besluit ze naar een vervallen huis in Galicië te trekken. Ze woont en werkt er met een kettingrokende Spanjaard die alleen zijn eigen taal beheerst. De vuile woning, de geur van bier en tabak, het vettige eten, het roken en drinken en vooral het isolement, zijn herkenbaar voor haar. Ook de analogie tussen de ruwe omgang van haar huisgenoot met zijn honden en katten en het onbuigzame gedrag van haar vader tekent zich af. Maar in die eenzaamheid van het landschap krijgt ze wel de kans om terug te blikken op dat wat haar gemaakt heeft tot wie ze is en ze zet al wat voorbij is op een rijtje. Dit doet ze door een inwendige monoloog die ze tot haar broer richt. In het begin komt dit wat drammerig over. Maar omdat Koos de flashbacks uit Ada’s kindertijd afwisselt met passages waarin ze haar dagen in Spanje beschrijft, krijgt de lezer ademruimte. Ook de mooie beeldtaal en goede woordkeuze dragen hiertoe bij.

Wie Rouwdouwers leest is al vlug verdiept in existentiële vragen.
Wie ben ik?
Ben ik het resultaat van mijn afkomst?
Wat is mijn plaats in de wereld en hoe heb ik mijn plaats daar gevonden?
Zit ik nu vastgeroest in die plaats of kan ik er nog uit? En hoe dan?

Koos zette mij aan het denken. Niet alleen over Ada en Broos. Ook over mezelf.

Een grote verdienste van Koos!

Een verdiende plaats op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs en een welverdiende Lezersprijs van De Bronzen Uil 2025.