Boeiende literatuur over allemaal saaie pieten - dat kan wel degelijk

Op 7 januari 2022 verscheen Anéantir van Houellbecq. De vertaling verscheen een jaar later. Waarom begin ik daarmee? Wel, Houellebecq situeert zijn boek in de laatste maanden van 2026 en de eerste van 2027. Hij kijkt dus een jaar of zes vooruit in de toekomst, want het schrijfwerk zal gebeurd zijn in de jaren 2019-2021.

Dat is interessant! We zijn in de roman in 'onze tijd' (2026) en er is geen sprake van corona, AI of een oorlog in Oekraïne. Of van de ravage die Trump aanricht. Wel is het politieke landschap (een belangrijk thema van Houellebecq) al helemaal verrechtst.

De hoofdpersoon Paul van het boek is een droogstoppel die als topmedewerker voor het kabinet van de op één na belangrijkste Franse politicus werkt. Oei! Nu zal je het boek al helemaal niet meer willen lezen? Geen goed idee, want er gebeuren fascinerende zaken, zij het niet degene die we kennen uit de 'echte wereld'. Een bizarre reeks aanslagen zet de wereld in rep en roer. Niemand die weet wat de motieven zijn en wie er achter zit. Tot - typisch - een jonge übernerd zich over de data buigt en met een heel onwaarschijnlijke maar juiste analyse komt. Onze kabinetard Paul probeert zijn steentje bij te dragen om de wereld en Frankrijk draaiende te houden in dit rumoer.

Meer aandacht gaat in deze klepper van 600 pagina's naar de privé situatie van Paul. Hij zegt - met enig zelfmedelijden - dat hij bijna niemand kent. Inderdaad. Er wordt enkel ingezoomd op zijn vrouw, zijn baas, zijn broer, zijn zus en zijn vader die na een beroerte een vegetatief bestaan leidt. Het zijn ook allemaal een beetje euh saaie mensen. Verder reikt het netwerk van Paul niet.

Waarom ik dit boek dan toch enthousiast bij u probeer aan te prijzen? Om zijn literaire kwaliteiten. Houellebecq is in topconditie. Een pageturner schrijven over nietszeggende mensen. Je moet het maar doen.

We voelen ons allemaal, denk ik, het meest aangetrokken tot boeken over thema's die ons aan het hart liggen, met mensen waarmee we onszelf of mensen uit onze omgeving kunnen vereenzelvigen, met ideeën die ons vertrouwd klinken. Dat ontbreekt hier allemaal. Wat blijft is taal en stijl. Taal en stijl zijn alles. Een superieure roman is een roman die goed geschreven is. Punt. Zelfs als de personages en de verteller een dubieuze of verwerpelijke moraal hebben.

Ik vond die saaie dames en heren uiterst boeiend. Grappig ook, en ontregelend. Niemand is alleen maar helemaal saai, al moet je er soms wat moeite voor doen, om het aan de weet te komen.