Verontrustend goed

In woelige tijden zoals deze, waarin institutionele democratieën wegkwijnen tot absolute democratieën, is het goed wanneer iemand ons een spiegel voorhoudt zoals Pfeijffer dat in zijn betoog doet. Deze columns werden in De Morgen gepubliceerd van januari 2024 tot december 2025 en werden verzameld in dit magistrale boek.
Pfeijffer had het in zijn roman Alkibiades al over de teloorgang van de democratie in Athene. Hij stelt dat overal ter wereld waar fascistische leiders aan de macht komen een soort spel wordt gespeeld. De populistische leiders pretenderen de wil van het volk te verwoorden, terwijl ze het volk op het idee brengt te willen wat zij als leider willen. Pfeijffer illustreert dit met zeer herkenbare voorbeelden, wereldwijd. Zo stelt hij dat Trump elke pretentie van moraliteit heeft laten varen en dat recht in de VS eerder als een hindernis dan als een nastrevenswaardig principe wordt beschouwd. De schrijver pleit voor moedige leiders die een sterke visie hebben, die de moed hebben om het volk daarvan te overtuigen en die het debat durven te sturen in plaats van zich door de publieke opinie te laten regeren. ‘Dit vergt een volk dat bereid is tot compromissen ten bate van het gemeenschappelijk belang.’
Pfeijffer zet Europa in de kijker en is niet mals voor sommige van haar leiders. Hij stelt dat Europa in oog staat met de geschiedenis. ‘ Europa zal zichzelf moeten verbazen met een ongehoorde demonstratie van eensgezindheid en vastberadenheid of het zal niet meer zijn.’
Dit boek leest als een trein, maar is beklemmend realistisch en ook wel pessimistisch. Je wordt er niet echt vrolijk van maar het zou de plicht van elke burger moeten zijn om dit boek te lezen en om te beseffen dat we vijf voor twaalf leven.