Oorlogsgruwel drijft moeder en zoon uiteen

Het boek begint wanneer Brouwers verneemt dat zijn moeder is overleden. Op dat moment heeft hij al jarenlang geen contact meer met haar, maar om haar dood te verwerken haalt hij herinneringen op.

In 1943 werd de toen driejarige Jeroen Brouwers samen met zijn zusje, moeder en grootmoeder opgesloten in het Japanse interneringskamp Tjideng in het huidige Jakarta. De schrijver vertelt hoe in het kamp de relatie tot zijn moeder voor de rest van zijn leven werd beschadigd en hoe dit al zijn liefdesrelaties in zijn verdere leven heeft ondermijnd.
Als kleuter keek hij met open ogen naar alle verschrikkingen die de vrouwen in het kamp moesten ondergaan, hij begreep het verschrikkelijke ervan zelfs niet altijd, hij voelde er niets bij en hij moest er vaak zelfs om lachen. En dat beschrijft hij meesterlijk. Echter hebben die ervaringen zijn later leven zwaar gehypothekeerd.

“Ooit zou ik opschrijven dat ik daar liep, onder mijn hoed, in dat kamp, en dat ik daar de dingen zag die onbeschrijfelijk zijn en niettemin door mij moeten worden beschreven”

Toen dit boek in 1981 verscheen bracht het een discussie op gang over de grens tussen feit en verzinsel. Jeroen Brouwers gaf toe dat niet alle feiten die in Bezonken Rood beschreven zijn zich effectief op hetzelfde moment in hetzelfde kamp hebben afgespeeld. Zijn herinneringen heeft hij vaak uitvergroot of vervormd met zijn verbeelding, en sommige kampervaringen heeft hij ontleend uit boeken over andere kampen. Hij heeft immers een roman geschreven en het staat een auteur vrij fictie te schrijven met waar gebeurde feiten als achtergrond. De kritiek betrof echter precies of je ‘verzinsels’ mag schrijven die zich afspelen in internerings- of concentratiekampen uit WO II bijvoorbeeld … Dezelfde kritiek kreeg ook de schrijver van De jongen in de gestreepte pyjama, John Boyne.

Een moeilijk te bepalen grens, terwijl fictie uiteraard ook een vorm van verwerking kan zijn. En feiten worden sowieso door iedereen persoonlijk beleefd én geïnterpreteerd.

De titel slaat op de rode bol op de vlag van Japan, maar ook op de ondergaande zon, de wereld die ondergaat in de bloedrode brand van geweld en gruwel.

Bezonken Rood is het tweede deel van een trilogie, waarvan het eerste deel Het Verzonkene is en het laatste De Zondvloed.