De vrolijke en deprimerende waanzin van een literair icoon
Waarom had ik deze iconische roman uit de Engelstalige literatuur nog niet gelezen? Omdat ik wat opkeek tegen een boek uit de jaren vijftig waarvan de stijl mogelijk vandaag niet meer genietbaar zou zijn? Omdat ik niet bijzonder uitkeek naar een roman over de depressies en de zelfmoordpoging van een schrijfster die in 1962 haar twee kleine kinderen in veiligheid bracht en daarna het gas aandeed en haar hoofd in de oven stak?
Nu je dat weet, wil je De Glazen Stolp, de enige roman van Sylvia Plath, vast ook niet meer lezen. Nochtans, het is een absolute aanrader. Niet omdat ik een hypochonder ben. Maar omdat het een stilistisch en inhoudelijk meesterwerk is.
Plath heeft niet veel in haar fantasie geput. Ze beschrijft haar jaren als jongvolwassene zoals ze echt gebeurd zijn. Het is geen opeenstapeling van depressief gejammer. Nochtans windt Plath er geen doekjes om.
De Glazen Stolp bevat drie levensfases. De eerste is de coming of age van een wilde maar naïeve jonge vrouw die gaat verder studeren in de grote stad en daar het echte leven wil leren kennen. Wat in haar geval betekent elke avond uitgaan en van de ene man naar de andere fladderen.
Daarna volgt een depressieve periode. Plath schrijft er heel laconiek over. Haast hilarisch beschrijft ze hoe ze er maar niet in slaagt een methode te vinden om zichzelf te doden die haar garandeert dat ze ook effectief dood is en niet een zombie of zwaar fysiek gehandicapt. Dit deel beslaat slechts een tiental pagina’s maar je vergeet ze nooit meer. Het is de magische combinatie van een uniek schrijftalent en een origineel verhaal. Uiteindelijk doet het hoofdpersonage een mislukte poging en belandt ze in een coma waaruit ze met een gat in haar geheugen ontwaakt.
En in een psychiatrische instelling. Daar speelt meteen het derde al even hilarische deel van het boek zich af. In die tijd was een kuur van elektroshocks de meest effectieve aanpak voor een geestesziek. Hier verankert zich de idee bij Plath (schrijfster èn personage) na haar eerste misgelopen ‘elektrocutie’: liever dan dit nog een keer opnieuw mee te maken, breng ik mezelf om het leven. De beschrijving van de figuren in het ziekenhuis en de dagelijkse beslommeringen maakt De Glazen Stolp een kanjer van een boek.
Het is een pijnlijke realiteit, en alleen taal en stijl maken ze draaglijk. Plath schrijft met bijzonder veel flair en humor. Ik heb zonder enig schuldgevoel genoten, en dat was veel meer dan ik durfde verwachten.
