Een feministisch boek zonder vrouwen in de hoofdrol

Over Empusion wordt gezegd dat het een feministisch antwoord zou zijn op De Toverberg van Thomas Mann, maar ook wie nog nooit De Toverberg las (zoals ik) kan genieten van dit boek. Tokarczuk maakt dankbaar gebruik van een gelijkaardige setting als Mann: de Poolse student Wojnicz met een longaandoening reist af naar het dorpje Görbersdorf waar een sanatorium staat om daar van zijn (al dan niet echte) tuberculose te genezen. Wojnicz komt terecht in een herenpension waar hij tijdelijk mag verblijven voor hij naar het echte kurhaus mag, maar al snel merkt hij dat niemand het herenpension werkelijk verlaat, tenzij door de dood.

Wat Empusion indrukwekkend maakt is dat het een thriller en tegelijkertijd een dialectisch studieboek is. Vreemde gebeurtenissen achtervolgen Wojnicz in Görbersdorf en de andere gasten in het sanatorium zijn al even vreemd als de omgeving. Daarnaast zijn ze uiteraard ook erg geleerd en nemen de heren je mee in hun theorieën over de maatschappij, religie, dualisme, gezondheidszorg, de dood én boven alles, de rol van vrouwen.

Dat laatste maakt Empusion misschien nog het meest indrukwekkend. Tokarczuk slaagt er namelijk in feministische fictie te schrijven terwijl ze quasi alleen mannen een rol geeft in haar werk. We worden meegenomen in een mannenwereld die doorspekt is van misogyn gedachtegoed dat Tokarczuk letterlijk uit de werken van enkele grootse auteurs heeft geplukt. De auteur laat haar fictieve hoofdpersonages vanuit die blik spreken en handelen en dat doet ze zonder een oordeel te vellen of zonder een wraaklustige vrouw op de proppen te laten komen.

Empusion is een boek waar je je even door moet laten meeslepen en waar je achteraf zonder twijfel over zal blijven nadenken. Mijn eerste lezing van Olga Tokarczuk was daarmee een succes. Ik ben benieuwd naar meer!