50 jaar dode auteur loopt 50 jaar voor op haar tijd
De eerste vijftig pagina's heb ik moeten worstelen om er in te komen. Altijd weer nieuwe personages zijn aan het woord, van wie de relaties met elkaar niet verduidelijkt worden en die moet je dan zelf maar mondjesmaat zien uit te pluizen. Het verhaal verspringt regelmatig van vertelinstantie en het is maar zeer de vraag of wat die nieuwe verteller beweert betrouwbaar is.
Maar vanaf dan wordt de oorspronkelijke wirwar geleidelijk helder. Een niet coherent verhaal is het logische gevolg van twee warhoofden aan het woord te laten, die van alles vinden en beweren over andere mensen die we nog niet hebben leren kennen. Of die vertellen over wat ze denken dat de ander denkt en voelt.
Wil je het lelijke woord pomo (postmodern) liever niet zien vallen met betrekking tot deze vorm van literatuur? Geen probleem. Je hoeft het verhaal en de hoofden van de belangrijke personages niet tot in detail te ontrafelen om te begrijpen dat ontregelde geesten aan het woord zijn. Ilse en Vilhelm is een publiek koppel van cultuurbeoefenaars. Artiesten met een naam en een reputatie. Een ex-koppel. Vervolgens een ex-ex-koppel, en vervolgens toch weer definitief ex. Iets is hooguit tijdelijk een zekerheid, voor het weer eens helemaal verandert. Ze kunnen niet zonder, maar ook niet met elkaar.
Geen moment kreeg ik de indruk een meer dan vijftig jaar oud boek in handen te hebben. Een niet geringe verdienste. Niet alleen omdat de nieuwe Nederlandse uitgave en vertaling heel eigentijds en vakkundig zijn, maar vooral omdat Ditlevsen zo'n moderne - postmoderne (oops, daar is het woord toch weer) - auteur is. Zo valt ze bijvoorbeeld tegen het einde van het boek (doelbewust) uit haar rol van registrerende verteller. Ik hou teveel van jou om jou met mij te blijven belasten, daarom verlaat ik je voor een andere vrouw die jou beter zal liggen, maar die daar wel ongelukkiger om zal worden. Denk ik, hoop ik. Dat soort bochten moet de lezer bereid zijn te nemen.
Je verveelt je geen ogenblik in een boek met nochtans enkele irritante personages en vervelende karakters. Een op het eerste oog deprimerende journey richting zelfmoord zorgt op geen enkele pagina voor een trieste toon. Ditlevsen stapte in 1976 uit het leven, maar haar boeken zijn vandaag nog altijd springlevend. Meer dan ooit zelfs. Getuige deze recente uitgave van wat als haar meesterwerk beschouwd wordt.
