Wat de mensenwereld van een naakte molrat kan leren...

Toen ik las dat Grondwerk over een naakte molrat ging, wist ik eerlijk gezegd niet goed wat ik moest verwachten. Ik had zelfs geen idee hoe zo'n dier eruitzag. Daarom heb ik voor ik begon te lezen eerst op Google Afbeeldingen opgezocht wat een naakte molrat precies is. Mijn eerste reactie was dat het gewoon een kale mol was. Niet bepaald een dier waar je spontaan sympathie voor krijgt. Toch veranderde mijn kijk tijdens het lezen volledig.

Het verhaal wordt verteld door een naakte molrat die leeft in een kolonie onder leiding van een koningin. Al snel merk je dat deze dieren veel intelligenter en georganiseerder zijn dan ik ooit had gedacht. Ze zijn ongelooflijke gravers, hebben een eigen taal en leven volgens een duidelijk maatschappelijk systeem waarin iedereen zijn taak kent en samenwerkt voor het welzijn van de kolonie. Ze leven over de hele wereld. Soms worden we meegenomen naar Afrika, soms speelt het verhaal zich af in Brussel.

Op een bepaald moment komt de molrat onder een plein in Brussel terecht. Hij legt er een heel nieuw gangenstelsel aan, met alle gevolgen van dien. Er ontstaan zinkgaten, tunnels storten in en de inwoners raken in paniek omdat niemand begrijpt wat er aan de hand is. De molrat bekijkt al die commotie rustig vanuit zijn schuilplaats onder de grond. Dat leverde heel grappige en soms absurde situaties op. Je ziet de mensen zoeken naar een verklaring, terwijl de lezer allang weet wie de echte boosdoener is.

Nog interessanter vond ik de vriendschap die ontstaat tussen de molrat en een mens. Tijdens het lezen kreeg ik het gevoel dat die menselijke figuur eigenlijk een soort alter ego van Tijl Nuyts is. De schrijver weet zo veel over naakte molratten te vertellen dat het soms lijkt alsof hij hun taal echt spreekt en hun wereld van binnenuit kent. Dat is natuurlijk een absurd uitgangspunt, maar net daardoor werkt het zo goed. Via de blik van de molrat leer je niet alleen zijn wereld kennen, maar kijk je ook op een heel andere manier naar de mens. Je merkt hoeveel verschillen er zijn, maar ook hoeveel gelijkenissen.

Ik geef toe dat ik in het begin even moest wennen aan het verhaal. Een roman verteld door een naakte molrat is niet iets wat je elke dag leest. Maar hoe verder ik kwam, hoe meer ik in het verhaal werd meegezogen. De humor, de absurde gebeurtenissen en de herkenbare menselijke trekjes maakten het boek voor mij heel aangenaam om te lezen. Regelmatig moest ik glimlachen omdat de molrat mensen observeert op een manier waarop wij normaal naar dieren kijken.

Na het lezen kijk ik helemaal anders naar de naakte molrat. Wat eerst gewoon een kaal en vreemd dier leek, is voor mij een fascinerend wezen geworden met een complexe samenleving. Ik vond Grondwerk een origineel boek dat me heeft verrast. Het is geen klassiek verhaal, maar juist daarom is het zo boeiend. Ik zou het zeker aanraden aan mensen die eens iets anders willen lezen: een roman met humor, een vleugje absurdisme en tegelijk heel wat stof om over na te denken.