Oud zijn en behoeftig worden net voor en tijdens de pandemie

Wat er zonder dat het geforceerd overkomt allemaal van diepgang in het boek van de Waalse schrijfster Caroline Lamarche zit, grenst aan het onwaarschijnlijke. Op nauwelijks 140 pagina's slaagt ze erin het einde van de bijen, het einde van het leven van haar moeder, en de neergang richting het einde van onze natuur en planeet aan te raken en met elkaar in verband te brengen, zonder dat het als een moedeloos ondergangsboek overkomt.

Veel is aan de interpretatie en de inleving van de lezer overgelaten. En dat is iets wat ik altijd bijzonder waardeer aan auteurs: dat ze dat kunnen en dat ze dat doen. Het hoofd van de lezer aan het werk zetten.

De centrale figuur is de moeder van de auteur. Ze hebben al heel hun leven geen waw relatie met elkaar om het met een understatement te zeggen. Je was een lastige baby, je was een lastig kind, kan de moeder het spontaan en hardvochtig niet nalaten meer dan eens te zeggen. De dochter en schrijfster heeft zich in het verleden van haar moeder afgekeerd door het tegenovergestelde gedrag te doen. Zoals tijdens haar puberteit zichzelf uithongeren, terwijl en omdat haar moeder almaar meer in het vlees en het vet kwam te zitten.

Maar het is je moeder, en er zitten aan iedereen wel goede kanten. Er is ook respect, zelfs bewondering en mededogen. Er komt geen klacht of onvertogen woord uit de moeder tijdens haar toch moeilijke aftakelingsproces. Ze wil niemand tot last zijn.

Komt daar bovenop die natuurlijke vereenzaming en dat proces van achteruitgang nog een pandemie. Hoe het is om geïsoleerd te worden als oudere, thuis en zonder thuisverpleging, en later in het woonzorgcentrum, waar alle deuren op slot gaan en alles vanachter maskers gebeurt - daarover gaat dit boek ook. Op een manier dat je er als buitenstaander inzicht in krijgt. Dat je het aanvoelt ook. Helemaal anders dan het droge bericht te lezen in de krant.

Het einde van de bijen is een boek van veroudering, verzwakking en ondergang, maar zo fatalistisch als dat klinkt, wordt het nooit. Het is ook een boek dat balanceert tussen afwijzing en mededogen.

Mijn lezen kende een moeilijke aanloop, maar wat een beloning krijg je achteraf.