De tekeningen van Koenraad Tinel laten dreiging, ergernis en beklemming onder je huid kruipen

Na zijn autobiografisch beeldverhaal Scheisseimer illustreert Koenraad Tinel een ietwat vergeten werk van Thomas Mann Mario en de magiër.

Thomas Mann gaat met zijn vrouw en zijn twee kinderen op vakantie aan de Italiaanse kust. Ze kijken op naar de bourgeoisie en de noblesse van de jaren dertig maar komen ook in contact met het gewone Italiaanse volk. Verschillende dingen ergeren Thomas Mann. Hij ervaart een beklemmende omgeving en voelt in dat volk echt nationalisme opkomen. Hij denkt eraan naar huis te gaan. Toch blijft hij.
Dit maakt dat het hele gezin -dus ook de kinderen- getuigen zijn van een schrikwekkend optreden van Cavaliere Cipolla. Deze zonderlinge man doet zich voor als magiër (een alternatieve term voor hypnotiseur / een praktijk die toentertijd verboden was). Hij vernedert de mensen, maakt hen bespottelijk en manipuleert hen. Nadat Mario, een zachtaardige en bescheiden jongeman in trance gebracht wordt onthult hij publiekelijk zijn intiemste gevoelens.
Het is onvermijdelijk dat het optreden tragisch eindigt.

Niemand kan de beklemmende sfeer in de barak waar het optreden van de magiër plaatsvond beter weergeven dat Koenraad Tinel. Als kind van een nazi-gezin heeft hij een na-oorlogse periode in Duitsland meegemaakt. Wie Koenraad Tinels levensgeschiedenis kent weet dat dit diepe indruk op hem maakte. In de tekeningen die hij voor dit boek maakte laat hij ons dit voelen. Zijn afkeer voor de gruwel van manipulatie en intimidatie spatten van de bladen. De dreiging is constant voelbaar.

Het verhaal van Thomas Mann werd vertaald en ingekort door Els Snick (de ambassadeur van Joseph Roth).

De teksten van Els Snick zetten aan tot nadenken terwijl de tekeningen van Koenraad Tinel meer emoties opwekken. Dit vond ik moeilijk te combineren. Maar na een eerste lezing het boek opnieuw doorbladeren liet mij toe meer oog te hebben voor de vele gradaties van zwart-wit (waarvoor onder andere blister en Chinese inkt gebruikt werden). De spatten die grijswaarden aan de tekeningen geven en de lijnen die met penselen, ganzenveren en rietstokjes Ensoriaanse figuren op papier toverden maken van elke tekening een verhaal op zich.

Dit zou ik ook willen kunnen. Helaas…