Een pareltje van de Vlaamse literatuur

Ooit had je misschien in een ver schoolverleden les over de Nederlandse literatuur en klinken namen als Conscience, Cyriel Verschaeve, Cyriel Buysse, de gezusters Loveling je bekend in de oren. Mortier gebruikt de familienaam van zijn moeders kant (waar er maar één van is in België), Tessely, om zijn eerbetoon aan de Vlaamse schrijvers en kunstenaars op te hangen. Met heel wat citaten uit de Vlaamse literatuur vanaf de 19de eeuw wordt de lezer een stukje terug gevoerd naar de lessen Nederlands of die cursus Nederlandse literatuur aan de universiteit. Soms komt de veelheid aan auteurs, titels van werken en citaten hieruit overdonderend over en is het moeilijk te bevatten dat er zoveel geschreven en ondernomen is voor ons Nederlands in de jaren 1930 een officiële erkende taal werd. Het is eerder het resultaat van heel veel opzoekwerk en een ongelooflijke nieuwsgierigheid van de auteur naar de roots van ons Nederlands. Frappant is ook wat de Franse (katholieke) elite doet om het Vlaams buiten te sluiten zoals in het verhaal van een onderwijzer, die omdat hij niet naar de pijpen danst van de regerende macht, arm, werkloos op zeer jonge leeftijd sterft. Onderwerpen zoals de schoolstrijd, de Vlaamse kwestie, de Eerste Wereldoorlog, stemrecht, enz. worden niet geschuwd en zelfs geïllustreerd met menselijke voorbeelden uit onze literatuur.

De gewoontes en gebeurtenissen uit het leven van de families uit de 19de eeuw boeiden me het meest, vooral wat hen bezig hield, welke keuzes ze maakten en hoe bepaalde feiten werden doodgezwegen zoals bijv. het lid zijn van een rechtse vereniging in de jaren dertig. Een passage die me ook bijbleef is de volgende van Cyriel Buysse, die de populariteit van de streek rond Latem bij dagjestoeristen hekelt. Hij beschrijft hoe "de stadsmensen zoveel mogelijk bloemen afplukten, krijgertje speelden tussen de jonge heesters en gepicknickt hebben (en eigenlijk zijn middag rust hebben verstoord) en op het einde van de dag alle bloemen als een hoop buil in een zandkuil lieten liggen, en de vuile papieren van hun picknick overal rondgestrooid hebben." Brandend actueel en toch met de nodige humor en ironie weergegeven.

Mortier graaft in het Vlaamse verleden en is vaak kritisch maar net die kritiek maakt het boek het waard om tot het einde uit te lezen. Af en toe gaan je haren overeind staan en prijs je je gelukkig dat bepaald gedrag anno 2026 niet meer mogelijk is.