Een boek dat een lang leven moet krijgen - iets wat de auteur ervan niet gegund was

Ik ging hier helemaal niet over schrijven. Maar wetende hoe het verhaal van Brenda Froyen afliep en terwijl ik het slotwoord van Anne Marsman las, kon ik er niet niet over spreken.

Marsman zegt: 'Eén ding staat buiten kijf: dat wij mensen, medemensen, het ons simpelweg niet kunnen permitteren om niet van het verhaal van Brenda te leren'. Dit boek, haar laatste boek, gaat over de tweede psychose waarmee patiënt en auteur Brenda Froyen af te rekenen kreeg. Die hakte er zwaar op in. Loodzwaar was het om het hoofd boven water te krijgen en te houden, toen het helemaal doorschoot in dat hoofd.

236.000 Belgen - zo zag ik op de YouTube clip van doctorandus Tatjana Gauwloos - hebben af te rekenen met een bipolaire stoornis. Dat is immens. Het is meer dan 2% van de Belgen. Het is zowat 4% van de volwassen populatie. Bekijk dat zelf maar eens voor jouw straat. In de mijne staan 500 huizen. In mijn straat alleen zijn er statistisch 20 huizen waarvan de bewoners te maken hebben met bipolariteit. Sommigen van hen met een psychose.

Tussen waan en zin is een onthutsend eerlijk en openhartig verslag van wat een psychose aanricht. Aan het einde van het boek hoop je mee met de auteur dat het einde happy is. Maar dat was te vroeg gesproken. Wensdenken. Ik las dat Brenda Froyen vrijwel onmiddellijk na het indienen van haar pdf bij haar uitgever nog maar eens een zware depressie over zich heen kreeg. De keer te veel. Dat heeft ze niet meer overleefd.

Het monster van een psychose voor de psychotische persoon is één van drie even belangrijke thema's. De twee andere zijn : de omgeving - alle anderen - die professioneel, relationeel, vriendschappelijk verbonden zijn met Brenda ; en het stigma waar Brenda ook tegen streed en dat een veelkoppige, moeilijk of niet te overwinnen draak blijkt te zijn. Zelfs de psychiatrische zorgverlening zelf is één van de koppen van die draak, vindt Froyen, al mag je dat niet veralgemenen voor de sector.

Tussen waan en zin is een mooie en toepasselijke titel, maar wie een oordeel heeft zonder kennis en begrip van zaken, leest er waanzin in. Dat is jammer, want helemaal fout.

Het nagelaten werk - het verscheen in het jaar na haar dood - is een zeer noodzakelijk en dringend boek dat nog een lang leven moet lijden. Het is verplichte lectuur voor professionele psychische zorgverleners, en heel sterk aanbevolen lectuur voor de zeer vele Belgen die zelf of in hun omgeving mensen met een psychische kwetsbaarheid hebben. De Warmste Week kon voor 2025 geen beter jaarthema kiezen. Individuen, organisaties en nu ook de media scheppen openheid en gaan de strijd aan met taboe, stigma en zelfstigma. Voor Brenda Froyen kwam het niet op tijd. Maar de noodkreet blijft klinken.