Oorlogschirurg balt zijn vuisten in zijn zakken
Ik zag Réginald Moreels, als zijn begeesterde en begeesterende zelf, op Faar, het non-fictiefestival in Oostende. Kobe Ilse interviewde hem daar voor de VRT podcast Weetikveel.
Oorlogschirurgie - Weetikveel [Podcast] | VRT MAX
Behalve dat het altijd goed is om je moreel kompas even opnieuw af te stemmen op dat van Réginald Moreels, was er ook een concrete aanleiding. Zijn memoir plus ligt in de boekhandel.
Moreels is geen huisje-tuintje-kleinkindjes mens en dus zit hij ondertussen weer op het vliegtuig naar Oost-Kongo. Daar voelt hij zich nog het meeste thuis in het medisch centrum dat hij daar opgericht heeft en waar hij lokale beheerders, verzorgers en chirurgen begeleidt om autonoom urgente zorg te verlenen, vooral aan slachtoffers van geweld.
Maar hij heeft nog even een boodschap voor het moederland achtergelaten. Moreels is geen schoonschrijver, en dat bedoel ik inhoudelijk en literair. Op de eerste pagina wordt er al meteen een dubbele beenamputatie uitgevoerd. Even slikken. Dat moet hij ook nog altijd, na al die jaren, blijkbaar. Het siert een mens toch als hij niet cynisch wordt ondanks de pleisters op het houten been en ondanks het onophoudelijke sleuren van water naar de zee. Moreels kijkt nog elke patiënt in de ogen, en trekt achteraf tijd uit voor een opvolgingsgesprek.
Hij keert zijn gezicht niet af van de absurditeit van oorlog of van de demotiverende omstandigheden waarin zorg in een oorlogssituatie verleend wordt en ook niet van de misbruiken en de foute concurrentie bij ontwikkelingshulp. Maar hij heeft verkozen zijn activisme en idealisme intact te laten. Zoals ook zijn christelijk geloof. Het lijkt soms tegen beter weten in.
Om de hier en daar prekerige en old school overpeinzingen moet je niet direct naar het boek grijpen, maar des te meer voor de inhoudelijke analyses en verhalen over de emotionele betrokkenheid bij slachtoffers.
Even verontwaardigd als in zijn jonge jaren is Moreels een oorlogschirurg die zijn vuisten nog altijd balt. Soms in het openbaar, soms in zijn zakken. Als je even moet faken voor de goede zaak.
De memoir is een avonturenreis en een tocht door de woestijn - niet letterlijk - van een onvermoeibare wereldverbeteraar. Soms met het vingertje, soms met de gebalde vuist. Een ontroerend boek van een nederig mens. Van een held.
Voor uitgever Lannoo heb ik wel twee opmerkingen:
- over het begeleiden van de auteur: Moreels zal het niet weten, dus moet een uitgever hem corrigeren. Kinderen en tieners hebben allang geen extra televisie meer op hun kinderkamer, zoals de tekst nog altijd beweert. Ze doen het met andere schermen;
- de kaderstukjes zijn meestal boeiend, maar staan plompverloren tussen de andere tekst. Een beetje creativiteit had toch voor een betere oplossing gezorgd dan die teksten gewoon allemaal op dezelfde pagina te proppen - zij het cursief.
Voor Moreels is het bijzaak. Hem gaat het om de inhoud. Voor ons, lezers, is een beetje ademruimte hier en daar mooi meegenomen.
