Van de roaring twenties en de naziperiode tot Broadway en de DDR. Lotte Lenya en Bertolt Brecht
Bertolt Brecht telt samen met Thomas Mann en Franz Kafka tot de drie belangrijkste Duitstalige auteurs van de 20ste eeuw. Bovendien geldt Brecht, die vooral bekend is als theaterauteur maar ook als dichter, als een van de grootste vernieuwers in het westerse theater. Van hem stamt het begrip Episches Theater, dat hij ook theoretisch uitwerkt. De toeschouwer moet door middel van de vervreemdingstechniek actief betrokken worden bij de voorstelling en de thematiek.
Lotte Lenya und Bertolt Brecht is een dubbelbiografie. Hun levens lopen parallel. Beiden zijn geboren in het jaar 1898. Brecht in Augsburg, in Zuid-Duitsland. Zij in Wenen. De auteur zoekt daarbij naar overeenkomsten en verschillen in afkomst en milieu. Maar hun levens kruisen pas echt wanneer Lotte Lenya de gevierde interpretator wordt van de Brecht-songs. Zonder echte zangopleiding. Maar met een gedrevenheid en een authenticiteit die haar interpretaties kenmerken.
Beiden zijn geworteld in de optimistische cultuur van de Weimarrepubliek. Leiden een liederlijk artiestenbestaan, gekenmerkt door promiscuïteit. Waarbij vergeleken Lotte Lenya de seksuele bevrijding van de jaren 60 en 70 een bezoek noemt aan de kindertuin. Beiden worden bij de machtsovername door de nazi’s gedwongen om Duitsland te verlaten. Er volgen omzwervingen die Brecht leiden langs Denemarken, waar hij de dichtbundel Svendborgse gedichten schrijft, gekenmerkt door antinazisme en pacifisme, en de Scandinavische landen naar Amerika. Lotte Lenya is ondertussen in 1926 getrouwd met de Joodse componist Kurt Weill, die de meeste partituren schrijft bij de drama’s van Brecht. Hij is vooral bekend door de muziek bij de Dreigroschenoper. De twee, Lenya en Weill, belanden in New York.
Lotte Lenya en Weill vestigen zich definitief in de Verenigde Staten. Na de oorlog keert Brecht over Zwitserland en Oostenrijk terug naar Duitsland. In West-Duitsland is de van communisme verdachte auteur niet welkom. Maar in de Ostzone slaagt hij erin om samen met zijn vrouw Helene Weigel, een overtuigde communist, het in de naoorlogse tijd belangrijkste Duitse theater, het Berliner Ensemble, te stichten. Ondanks zijn kritiek op het DDR-regime tijdens de arbeidersopstand op 17 juni 1953, wordt Brecht in de DDR geëerd. Hij overlijdt op 14 augustus 1956. Zijn begrafenis is een staatsaangelegenheid. Lotte Lenya, die grote successen boekt in de theaters op Broadway, overleeft Brecht 25 jaar en wordt eenzaam en kil, zonder religieuze ceremonie begraven op Mount Repose Cemetary.
De dubbelbiografie Lotte Lenya und Bertolt Brecht. Das wilde Leben zweier Aufsteiger schetst aan de hand van het leven van twee van de belangrijkste Duitse cultuurdragers een beeld van de 20ste eeuwse Duitse geschiedenis. Van de Goldene Zwanziger Jahre over de vervolging van Joodse en andersdenkende kunstenaars onder het nazisme en het Exil, tot het een plaats vinden in het naoorlogse West- en Oost-Duitsland. Beide kunstenaars worden geëerd in hun grootsheid maar ook getoond in hun dagelijkse menszijn. Een reeks foto’s die zijn verspreid over het boek toont ons de evolutie van beiden, ook in de context van hun vrienden-kunstenaars.
